پیامدهای تربیتی فناوری های نوظهور بر روابط معلم–دانش آموز

بیان مسئله: پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای تربیتی فناوری های نوظهور بر روابط معلم و دانش آموز در دوره ابتدایی انجام شد. مسئله اصلی، توازن بخشی میان بهره برداری از کارایی فناورانه و خطر تضعیف بعد حیاتی انسانی، عاطفی و اقتدار تربیتی در مواجهه با واسطه گری ماشینی است. این دوگانگی، نیازمند بازاندیشی جدی در نقش سنتی معلم است. اهداف: هدف کلی تحقیق، بررسی پیامدهای تربیتی فناوری بر ابعاد چهارگانه (عاطفی، ارتباطی، اقتدار الگویی و نگرشی) روابط معلم–دانش آموز بود. روش تحقیق: این مطالعه از نوع توصیفی–تحلیلی با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل معلمان دوره ابتدایی شهر زابل بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه محقق ساخته بود که پس از تایید روایی و پایایی، در نمونه اجرا شد. تحلیل آماری با استفاده از آمار توصیفی، ضریب همبستگی و رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که «نحوه استفاده ماهرانه» از فناوری (با بتای ۰.۵۳) قوی تر از «میزان استفاده» بر بعد عاطفی تاثیر مثبت می گذارد. در بعد ارتباطی، افزایش کمی تعاملات مشاهده شد، اما کیفیت گفت وگوی پداگوژیکی کاهش یافت، گرچه پلتفرم های همزمان موثرتر بودند (β = ۰.۶۵). مهم تر آنکه، یافته ها سواد فناورانه معلم را قوی ترین پیش بیننده برای حفظ اقتدار تربیتی در عصر دیجیتال معرفی کردند (β = ۰.۷۲)، اقتداری که در برابر چالش «اقتدار الگوریتمی» قرار گرفته است. نتیجه گیری: فناوری یک کاتالیزور دو لبه در محیط آموزشی است؛ تاثیر نهایی آن نه به ابزار، بلکه به طراحی آگاهانه، مدیریت اخلاقی و توانمندی فنی معلم وابسته است. در نتیجه، نقش معلم از منتقل کننده دانش به تسهیل گر انسانی، راهنمای اخلاقی و مفسر داده های فناورانه تغییر یافته است. این امر بازنگری فوری در برنامه های تربیت معلم برای توسعه شایستگی های سه گانه (فنی، عاطفی و اخلاقی) را الزامی می سازد.

کلیدواژه ها:

فناوری های نوظهور ، روابط معلم–دانش آموز ، اقتدار تربیتی ، سواد فناورانه ، آموزش ابتدایی