بررسی مفاهیم عدالت آموزشی در آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

عدالت آموزشی به عنوان یکی از ارکان اساسی تحقق عدالت اجتماعی، جایگاهی بنیادین در نظام تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران دارد. در اسناد بالادستی همچون قانون اساسی و سند تحول بنیادین، بر رفع تبعیض، توزیع عادلانه فرصت های یادگیری، ارتقای کیفیت آموزشی و فراهم سازی زمینه های رشد همه جانبه برای تمامی دانش آموزان تاکید شده است. با وجود این، واقعیت های موجود در آموزش و پرورش کشور نشان می دهد که تحقق عدالت آموزشی همچنان با چالش های جدی روبه رو است. شکاف های منطقه ای میان مناطق شهری و روستایی، تفاوت کیفیت میان مدارس دولتی و غیردولتی، کمبود معلمان متخصص در مناطق محروم، و محدودیت دسترسی به فناوری های آموزشی از مهم ترین موانع دستیابی به عدالت آموزشی محسوب می شوند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–اسنادی، به بررسی ابعاد مختلف عدالت آموزشی در نظام تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران پرداخته و ضمن تبیین چالش های موجود، راهکارهای سیاستی برای بهبود وضعیت ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد که تحقق عدالت آموزشی نیازمند سیاست های چندبعدی از جمله: توسعه مدارس شبانه روزی و بومی در مناطق کمتر توسعه یافته، ارتقای شایستگی های حرفه ای معلمان، گسترش زیرساخت های عدالت دیجیتال، و نظارت جدی بر کیفیت آموزشی در مدارس است. نتیجه آن که، عدالت آموزشی تنها در صورتی محقق خواهد شد که سیاست گذاران آموزش و پرورش، عدالت را به عنوان اصل بنیادین در تمامی تصمیم گیری ها و تخصیص منابع لحاظ کنند.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، سیاست گذاری آموزشی ، آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران ، سند تحول بنیادین ، برابری فرصت های یادگیری