ارزیابی کارآمدی برنامه های PBL (یادگیری مبتنی بر پروژه) در آموزش عمومی

این مقاله مروری با هدف بررسی نقش آموزش معارف اسلامی در شکل دهی به هویت دینی دانش آموزان پایه دوازدهم (متوسطه دوم) انجام شده است. با توجه به جایگاه محوری این درس در نظام تربیتی ایران و حساسیت مرحله نوجوانی در تکوین هویت، این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با مرور نظام مند پژوهش های پیشین، به واکاوی ابعاد مختلف این موضوع می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که آموزش معارف اسلامی در شکل کنونی خود، با چالش های بنیادینی مواجه است که کارآمدی آن را در تحقق هدف غایی یعنی «شکل دهی هویت دینی پایدار، آگاهانه و فعال» تحت تاثیر قرار داده است. این چالش ها شامل شکاف بین محتوای درسی با مسائل و پرسش های وجودی نوجوان، غلبه روش های سنتی مبتنی بر سخنرانی و حفظ محوری، ضعف در به کارگیری روش های فعال و مشارکتی، و ناتوانی در رقابت با جذابیت و تنوع پیام های محیطی و رسانه ای است. در مقابل، پژوهش ها نشان می دهند که تحقق این هدف، مستلزم گذار از «آموزش اطلاعات دینی» به «تربیت هویت دینی» است. این گذار نیازمند بازنگری در محتوا با هدف ارتباط سازی و پاسخگویی به شبهات نسل جوان، تحول در روش های تدریس به سمت الگوهای فعال و گفت وگومحور، تقویت نقش معلم به عنوان الگوی عملی و تسهیل گر فرآیند یادگیری، و توجه به محیط مدرسه به عنوان بستر فرهنگی-اجتماعی اثرگذار است. نتیجه گیری کلی مقاله تاکید می کند که آموزش معارف اسلامی در صورتی می تواند در شکل دهی هویت دینی نوجوانان موثر واقع شود که از حصار رویکردهای صرفا شناختی و انتقالی فراتر رفته و به عرصه های عاطفی، رفتاری و اجتماعی هویت ورود پیدا کند. این امر، هم گرایی و همراهی همه نهادهای موثر از جمله خانواده، نهادهای فرهنگی و رسانه ای را می طلبد.

کلیدواژه ها:

آموزش معارف اسلامی ، هویت دینی ، دانش آموزان پایه دوازدهم ، تربیت دینی ، برنامه درسی ، نوجوانی