اثربخشی تدریس پویا و تعاملی در کاهش رفتارهای اخلال گرانه و پیشگیری از بی نظمی در کلاس درس روانشناسی دوره متوسطه

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی راهبرد تدریس پویا و تعاملی به عنوان یک رویکرد پیشگیرانه در مدیریت کلاس درس، به ویژه در کلاس های روانشناسی دوره متوسطه انجام شد. کلاس های روانشناسی، به دلیل ماهیت نظری و نیاز به تحلیل عمیق مفاهیم روانشناختی مانند رفتار، انگیزه، هیجانات و روابط انسانی، اغلب با چالش های خاصی روبرو هستند. این چالش ها شامل انفعال دانش آموزان، خستگی ناشی از سخنرانی های طولانی، و عدم درگیری فعال با محتوای درس می شود که در نهایت به بروز بی نظمی و رفتارهای اخلال گرانه منجر می گردد. رویکرد تدریس پویا، در مقابل روش های سنتی معلم محور که بر انتقال یک طرفه دانش تمرکز دارند، بر مشارکت فعال دانش آموزان، یادگیری تجربه محور، و تنوع روش های آموزشی مانند بحث های گروهی، مطالعات موردی واقعی، و نقش آفرینی تاکید می ورزد. فرض بر این است که این رویکرد با افزایش انگیزه درونی، حس مسئولیت پذیری، و درگیری شناختی-عاطفی دانش آموزان، نه تنها از بروز رفتارهای اخلال گرانه پیشگیری می کند، بلکه کیفیت کلی یادگیری را نیز ارتقا می بخشد. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان سال یازدهم رشته انسانی در شهر تهران بود که درس روانشناسی را به عنوان واحد درسی انتخاب کرده بودند. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای، دو گروه آزمایشی (۳۰ نفر، در معرض تدریس پویا) و کنترل (۳۰ نفر، در معرض تدریس سنتی) تشکیل شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل سیاهه رفتارهای اخلال گرانه کلاس درس (CBT) برای ثبت مشاهده ای رفتارهایی مانند صحبت های نامرتبط، حواس پرتی، و عدم رعایت قوانین، و پرسشنامه انگیزه درونی یادگیری (IMQ) برای سنجش ابعاد انگیزه مانند لذت بردن از یادگیری، حس شایستگی، و خودمختاری بود. مداخله شامل ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای برای گروه آزمایش بود که در آن از تکنیک های پویا مانند تحلیل مطالعات موردی بر اساس نظریه های فروید یا بندورا، بحث های سقراطی در مورد هیجانات، و ایفای نقش سناریوهای واقعی روابط اجتماعی استفاده شد. گروه کنترل با روش سنتی سخنرانی و پرسش های محدود پیش رفت. این پژوهش می تواند پایه ای برای مطالعات آینده در دروس دیگر مانند جامعه شناسی یا فلسفه باشد، جایی که چالش های مشابهی وجود دارد.

کلیدواژه ها:

تدریس پویا ، پیشگیری از بی نظمی ، مدیریت کلاس درس ، روانشناسی آموزشی ، رفتارهای اخلال گرانه ، یادگیری مشارکتی ، انگیزه درونی ، درگیری تحصیلی ، روش های تعاملی ، آموزش فعال