پدیدارشناسی تجربه فرسودگی شغلی در معلمان با سابقه خدمت بالا (مطالعه موردی: شهرستان مهاباد)

این پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری (IPA)، تجربیات زیسته معلمان با سابقه خدمت بالا (بیش از ۲۰ سال) از پدیده فرسودگی شغلی در مدارس ابتدایی شهرستان مهاباد را بررسی کرد. فرسودگی شغلی شامل سه بعد فرسودگی هیجانی، مسخ شخصیت و کاهش کفایت شخصی است و در معلمان با سابقه بالا اغلب به صورت مزمن و انباشته ظاهر می شود. نمونه گیری هدفمند تا اشباع نظری ادامه یافت و ۱۲ معلم (سابقه ۲۰ تا ۳۲ سال) انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق (۵۰–۸۰ دقیقه) گردآوری و با روش تحلیل IPA اسمیت و همکاران (۲۰۰۹) در سه سطح کدگذاری تحلیل گردید. تحلیل منجر به استخراج ۸۷ واحد معنایی، ۲۱ برچسب تم و ۱۰ خوشه تم شد. یافته ها چهار خوشه اصلی را نشان داد: انباشت خستگی هیجانی ناشی از فشارهای طولانی مدت سازمانی و تکرار وظایف، احساس بی معنایی و مسخ شخصیت حرفه ای با کاهش تعامل عاطفی با دانش آموزان، کاهش شدید کفایت شخصی در برابر تغییرات نظام آموزشی، و تلاش های ناکام برای مقابله و حفظ تعادل روانی-حرفه ای. عوامل زمینه ای محلی مانند چالش های فرهنگی-زبانی در مناطق کردزبان مهاباد، کمبود امکانات مدارس روستایی، فشارهای اداری پساکرونا و احساس عدم حمایت سازمانی این تجربیات را تشدید کرده اند. نتایج بر ضرورت مداخلات سازمانی ویژه معلمان با سابقه بالا مانند برنامه های حمایت روانی-حرفه ای، کاهش بار اداری، فرصت های بازشناسی حرفه ای و ایجاد گروه های حمایتی همتایان تاکید دارد. یافته ها با مدل سه بعدی مازلچ همخوانی دارد و نشان می دهد فرسودگی در این گروه اغلب «مزمن انباشته» است.

کلیدواژه ها:

پدیدارشناسی تفسیری ، فرسودگی شغلی ، معلمان با سابقه بالا ، تجربیات زیسته ، مدارس ابتدایی ، مهاباد ، فرسودگی هیجانی ، مسخ شخصیت