مدرسه به عنوان اکوسیستم یادگیری؛ نگاهی سیستمی به تعامل خانه، جامعه و کلاس درس

هدف پژوهش حاضر، تحلیل مفهوم مدرسه به عنوان اکوسیستم یادگیری با تاکید بر تعامل سیستمی بین خانه، جامعه و کلاس درس است. رویکردهای سنتی به آموزش، مدرسه را به عنوان نهادی منزوی در نظر می گیرند که مرزهای مشخصی با پیرامون خود دارد. این نگاه جزیره ای، نه تنها از پویایی فرآیند یادگیری می کاهد، بلکه منجر به ناهماهنگی بین انتظارات نهادهای مختلف تربیتی و در نتیجه، سردرگمی دانش آموزان می شود. پژوهش حاضر با مبنا قرار دادن نظریه زیست بوم شناختی برونفنبرنر، مدرسه را به مثابه یک اکوسیستم باز و پویا مورد بازتعریف قرار می دهد که در آن خرده نظام های کلاس درس (میکروسیستم)، تعامل خانه و مدرسه (مزوسیستم)، سیاست های آموزشی (اگزوسیستم) و فرهنگ جامعه (ماکروسیستم) در یک شبکه علی و هم افزا بر یکدیگر تاثیر می گذارند. این مقاله با استفاده از روش مرور نظام مند و تحلیل محتوای کیفی، به واکاوی منابع معتبر فارسی و انگلیسی در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ پرداخته است. یافته های تحقیق در سه محور اصلی دسته بندی می شود: نخست، مولفه های ساختاری اکوسیستم یادگیری شامل جو ایمن روان شناختی، زیرساخت های ارتباطی و رهبری اشتراکی؛ دوم، فرآیندهای پویای این اکوسیستم مانند یادگیری مبتنی بر پروژه، ارزشیابی اصیل و مشارکت جامعه؛ و سوم، چالش های پیاده سازی این رویکرد از جمله مقاومت والدین، ناآمادگی ساختاری و محدودیت منابع. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحقق اکوسیستم یادگیری پایدار، نیازمند گذار از نقش سنتی مدیران اجرایی به نقش «معماران اکوسیستم» و معلمان به عنوان «تسهیل گران» است که سرمایه روان شناختی دانش آموزان را پرورش می دهند. در پایان، مدل پارادایمی تعامل خانه، جامعه و کلاس درس به عنوان چارچوبی برای بازطراحی خط مشی های آموزشی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

اکوسیستم یادگیری ، نظریه سیستم ها ، تعامل خانه و مدرسه ، جامعه یادگیری ، رویکرد سیستمی