تاثیر مشارکت ذینفعان (والدین، انجمن اولیا، جامعه محلی) در تصمیم گیری های مدرسه بر سرمایه اجتماعی مدرسه

هدف:با توجه به تغییر پارادایم مدیریت آموزشی از رویکردهای متمرکز به سمت مشارکت محوری، این پژوهش با هدف تبیین مکانیسم های تاثیرگذاری مشارکت ذینفعان کلیدی—شامل والدین، انجمن اولیا و مربیان و جامعه محلی—در فرآیندهای تصمیم گیری مدرسه بر ارتقای سرمایه اجتماعی مدارس انجام شد. تمرکز اصلی بر شناسایی ابعاد سرمایه اجتماعی (اعتماد، شبکه های ارتباطی و هنجارهای متقابل) و نقش واسطه گری مشارکت در تقویت آن ها بود.روش تحقیق:این مطالعه از نوع مروری تحلیلی (Analytical Review) بوده و با رویکردی کیفی و بدون استفاده از داده های میدانی یا پیمایشی طراحی گردید. برای دستیابی به اهداف، اسناد معتبر، مقالات علمی-پژوهشی و گزارش های سازمان های بین المللی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ مورد تحلیل محتوای کیفی قرار گرفتند. در این راستا، با استفاده از روش سنتز نظری، روابط علی و معلولی میان متغیرهای مستقل (سطوح مختلف مشارکت ذینفعان) و متغیر وابسته (ابعاد سرمایه اجتماعی) استخراج و مدل مفهومی پیشنهادی ارائه شد.یافته ها:تحلیل ها نشان داد که مشارکت معنادار ذینفعان در تصمیم گیری های مدرسه، رابطه مستقیم و مثبتی با سه بعد اصلی سرمایه اجتماعی دارد:۱. اعتماد نهادی و بین فردی: شفافیت ناشی از مشارکت در تصمیم گیری، شکاف اعتماد بین مدیران و خانواده ها را کاهش داده و حس مالکیت مشترک نسبت به موفقیت دانش آموزان را تقویت می کند.۲. شبکه های پیونددهنده (Bridging Networks): حضور فعال جامعه محلی و انجمن اولیا، مرزهای فیزیکی و اجتماعی مدرسه را کمرنگ کرده و دسترسی به منابع خارجی و حمایت های اجتماعی را تسهیل می نماید.۳. هنجارهای متقابل و تاب آوری: مشارکت جمعی منجر به شکل گیری هنجاری می شود که در آن مسئولیت پذیری نسبت به کیفیت آموزش، از وظیفه صرف معلمان خارج شده و به تعهدی مشترک تبدیل می گردد؛ امری که تاب آوری مدرسه را در برابر بحران های احتمالی افزایش می دهد.نتیجه گیری:یافته ها حاکی از آن است که سرمایه اجتماعی در مدارس محصول تصادفی تعاملات نیست، بلکه نتیجه ی طراحی ساختاریافته ای است که در آن ذینفعان دارای حق نفوذ واقعی در تصمیم گیری ها باشند. گذار از «مشارکت نمایشی» به «مشارکت تصمیم ساز»، کلید اصلی توسعه پایدار سرمایه اجتماعی و بهبود کیفیت محیط یادگیری است.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، مشارکت ذینفعان ، تصمیم گیری مدرسه ، انجمن اولیا و مربیان ، اعتماد نهادی ، شبکه های اجتماعی ، مدیریت مشارکتی.