چالشهای حقوق مالکیت فکری در آثار تولید شده توسط هوش مصنوعی در نظام حقوقی ایران

تحولات پرشتاب فناوری و گسترش کاربرد هوش مصنوعی در تولید آثار هنری، ادبی موسیقایی و نرم افزاری نظام های حقوقی را با چالش های تازه ای در حوزه مالکیت فکری روبه رو ساخته است. در نظام حقوقی ایران که بر محور انسان و اراده آگاهانه او استوار است. قوانین موجود همچون قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان مصوب ۱۳۴۸ و قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای مصوب ۱۳۷۹ هیچ تعریفی از آثار تولید شده توسط هوش مصنوعی ارائه نداده اند و به همین سبب این آثار در خلا حقوقی قرار دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش های مفهومی تقنینی و قضایی ناشی از تولیدات هوش مصنوعی در نظام مالکیت فکری ایران، به بررسی تطبیقی میان دیدگاه های فقهی و مقررات جاری پرداخته و ابعاد اقتصادی و اخلاقی این پدیده را نیز واکاوی می کند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است نتایج نشان می دهد که مفهوم پدیدآورنده در حقوق ایران به شدت انسان محور بوده آثار فقد اراده انسانی را پوشش نمی دهد خلا قانونی در این زمینه موجب بروز اختلافات قضایی، بی ثباتی در حمایت از نوآوری و کاهش انگیزه سرمایه گذاری در صنایع خلاق شده است در پایان مقاله پیشنهاد می کند که با اصلاح قوانین موجود و تدوین مقررات ویژه برای آثار هوش مصنوعی می توان میان حمایت از فناوری و حفظ خلاقیت انسانی توازن برقرار ساخت.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حقوق مالکیت فکری ، پدیدآورنده ، خلاقیت ، نظام حقوقی ایران