سیاست جنایی افتراقی در برابر جرایم زیست محیطی مبتنی بر داده های هوش مصنوعی

تحولات فناورانه در دهه های اخیر مرزهای سنتی حقوق کیفری را دگرگون ساخته و امکان بهره گیری از داده های هوش مصنوعی در تحلیل و پیش بینی جرایم را فراهم کرده است. از میان حوزه های مختلف حقوق کیفری جرایم زیست محیطی به سبب ماهیت پیچیده، گستره جمعی آسیب و دشواری اثبات بیش از سایر زمینه ها به ابزارهای علمی و داده محور نیازمند است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت های هوش مصنوعی در شکل دهی به سیاست جنایی افتراقی در مواجهه با جرایم زیست محیطی انجام شده است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل اسنادی است. یافته ها نشان می دهد که استفاده از داده های هوش مصنوعی در فرآیند جرم یابی، پیش بینی، خطر پایش محیطی و تصمیم گیری قضایی می تواند سیاست جنایی را از حالت واکنشی و تنبیهی به سیاستی پیش نگر، علمی و عادلانه تبدیل کند. در این چارچوب الگوریتم های یادگیری ماشینی قادرند با تحلیل داده های ماهواره ای و حسگرهای صنعتی الگوهای تکرار جرم را شناسایی و منابع نظارتی را به صورت هدفمند تخصیص دهند، همچنین تلفیق داده محوری با اصل افتراقی سازی در سیاست جنایی موجب افزایش کارآمدی، دقت و عدالت در واکنش های کیفری می شود در عین حال چالش هایی چون مسئولیت حقوقی ناشی از خطای الگوریتم، تهدید حریم خصوصی و خطر سوگیری داده ها ضرورت تدوین چارچوب های اخلاقی و نظارتی دقیق را ایجاب می کند. در نتیجه گذار به سیاست جنایی داده محور نه تنها شرط کارآمدی در مقابله با جرایم زیست محیطی است، بلکه می تواند مبنای شکل گیری عدالت زیست محیطی هوشمند در نظام حقوقی ایران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سیاست جنایی افتراقی ، جرایم زیست محیطی ، داده های هوش مصنوعی ، عدالت زیست محیطی ، پیشگیری هوشمند