ظرفیت دانشی نخبگان نظامی و سیاست گذاری دکترین امنیت مرزی در منطقه جنوب شرق کشور

امنیت مرزی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین امنیت ملی، نقشی چندوجهی در حفظ ثبات، انسجام و اقتدار کشور ایفا می کند. در شرایط پیچیده تهدیدات معاصر - شامل تروریسم فراملی، قاچاق سازمان یافته، و تحرکات غیرقانونی در مناطق مرزی - ضرورت طراحی دکترین جامع و بومی امنیت مرزی بیش ازپیش احساس می شود. پژوهش حاضر با رویکرد مروری، به بررسی ظرفیت های نخبگان نظامی پژوهشی در فرآیند طراحی دکترین امنیت مرزی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که نخبگان نظامی، به دلیل برخورداری از ترکیب دانش تخصصی، تجربه میدانی و شناخت عمیق از محیط عملیاتی، می توانند نقشی تعیین کننده در تولید و به روزرسانی دکترین های امنیتی ایفا کنند. بااین حال، موانعی همچون ضعف ساختارهای نهادی، کمبود چارچوب های نظری بومی، محدودیت های آموزشی، و شکاف میان سطح پژوهش و تصمیم سازی، مانع از بهره برداری کامل از این ظرفیت شده است. در این مقاله، مجموعه ای از راهبردها در پنج محور اصلی شامل اصلاح ساختار نهادی، ارتقای توان دانشی، تقویت فرهنگ پژوهش محور در نیروهای مسلح، تمرکز بر ظرفیت های منطقه ای جنوب شرق کشور، و تدوین سیاست های کلان حمایتی ارائه گردیده است. نتایج نشان می دهد که تحقق نقش نخبگان نظامی پژوهشی در طراحی دکترین امنیت مرزی، نیازمند ایجاد شبکه های دانشی منسجم و رویکردی هماهنگ میان نیروهای مسلح، مراکز علمی و نهادهای سیاست گذار است. براین اساس، بهره گیری هدفمند از این ظرفیت می تواند زمینه ساز شکل گیری الگوی «حکمرانی دانایی محور امنیت مرزی» در جمهوری اسلامی ایران باشد.

کلیدواژه ها:

نخبگان نظامی پژوهشی ، دکترین امنیت مرزی ، امنیت ملی ، جنوب شرق ایران ، حکمرانی دانایی محور