تحلیل مدلهای سواد رسانه های اجتماعی به عنوان پارادایم نوین سواد رسانه ای با تمرکز بر واکاوی مدلهای SoMeLit و SMILE

پیشینه و اهداف: با ظهور رسانه های اجتماعی، که منجر به کاربرد سازه های وب ۲ در رسانه ها شده است، نوع استفاده از این رسانه ها و محتوای تولید شده توسط کاربر به دغدغه مهمی برای جوامع تبدیل شده است. تفاوت های رسانه های سنتی و رسانه های اجتماعی از نظر مراجع تولید کننده محتوا از سویی منجر به پتانسیلهای مثبت ارتباطی شده و از سوی دیگر چالشها و آسیبهای جدیدی را ایجاد نموده است که استفاده از این پتانسیلها و اجتناب از آسیبها مستلزم ایجاد و کاربست مفهومی تحت عنوان سواد رسانه های اجتماعی است. هدف این تحقیق واکاوی مفاهیم، ابعاد و رویکردهای سواد رسانه های اجتماعی است. روش ها : در این تحقیق ابتدا انواع رسانه های اجتماعی، میزان ضریب نفوذ آنها و برخی چالشهای آنها بررسی شده است. سپس به یک واکاوی جامع از مفاهیم و مدلهای مربوط به سواد رسانه های اجتماعی پرداخته شده است. در نهایت برای مفهوم سازی دقیق سواد رسانه های اجتماعی از دو مدل کاربردی و معتبر SoMeLit و SMILE استفاده شده تا ابعاد و رویکردهای این مفهوم معرفی شود. یافته ها: سواد رسانه ای به عنوان توانایی دسترسی، تجزیه و تحلیل و تولید اطلاعات است که هدف اساسی آن استقلال انتقادی در رابطه با همه رسانه ها است. تصورات موجود از سواد رسانه ای بر اساس عملکرد رسانه های جمعی است که از جنبه های مختلف با رسانه های اجتماعی متفاوت است. این تصورات فعلی ممکن است برای جلوگیری از اثرات ناسالم رسانه های اجتماعی کافی نباشد. مفاهیم کنونی سواد رسانه ای (رسانه های جمعی) بر شایستگی هایی از جمله تجزیه و تحلیل و ارزیابی محتوای رسانه های رایج تاکید دارد. در حالی که محتوای اشتراک گذاری شده مربوط به مشخصه رسانه های جمعی است، و مفروضات مربوط به اشتراک محتوا ممکن است به اندازه کافی شیوه متمایز ساخت، تفسیر و مشروعیت بخشیدن به محتوا را در رسانه های اجتماعی نشان ندهد. اگرچه کاربران رسانه های جمعی ممکن است به طور انتخابی از کانال های رسانه های جمعی استفاده کنند، اما محتوا از طریق رسانه به تمام مخاطبانش ارسال می شود، با بازخورد یا حلقه های تعامل کمی برای شخصی سازی. در فضای رسانه های اجتماعی، مفهوم "خود" در کانال ها و شبکه هایی که فرد می سازد و به هم می بافد تعبیه می شود. محتوا شخصی سازی می شود، و آن هایی که باورها و ارزش ها را به اشتراک می گذارند، جمع می شوند و به گونه ای با هم ارتباط برقرار می کنند که از طریق رسانه های جمعی غیرممکن است. آنها این کار را هم به صورت داوطلبانه و هم از طریق محیط اختصاصی هر پلتفرم انجام می دهند. ارزیابی محتوا نیز به نوبه خود می تواند "خود" محور باشد. نتیجه گیری: رسانه های اجتماعی با ویژگی های شبکه سازی، ایجاد اطلاعات بازنمایی کننده هویت افراد، حفظ سوابق، قابلیت مشارکت، شبیه سازی دنیای واقعی در فضای مجازی و مالکیت معنوی محتوای تولید شده به افراد تولید کننده، دارای ویژگی های متمایزی نسبت به رسانه های جمعی هستند. از سوی دیگر انواع رسانه های اجتماعی شامل پروژه های همکاری، بلاگها، جوامع محتوایی، سایتهای شبکه های اجتماعی، دنیای بازیهای مجازی، دنیای اجتماعی مجازی، ویکی ها، پادکست ها، نشانه گذاری های اجتماعی، مشاپها، ویجت ها و میکروبلاگها همگی با استفاده از سازه های وب ۲ فضای اشتراکی تولید محتوا را برای کاربران ایجاد می کنند که هر یک ویژگی های خاص خود را نیز دارا می باشند. در مفاهیم کنونی سواد رسانه ای، رسانه ها و کاربران موجودیت های مجزایی هستند که در حوزه های جداگانه ساکن هستند و امکان تحلیل های مجزا و ارزیابی های بی رحمانه تر را فراهم می کنند. رسانه های اجتماعی فاقد این مرزهای گسسته هستند، زیرا دنیای این نوع رسانه ها، توسط رسانه ها و کاربران یک زندگی و رویکرد مشترک دارد و این دو متمایز از یکدیگر نیستند. یکی از دغدغه های مهم استفاده از رسانه های اجتماعی تشخیص اطلاعات گمراه کننده و نادرست از اطلاعات تمیز و سالم می باشد که به شکلهای مختلفی می تواند افراد را دچار اشتباه کند شامل اخبار جعلی، پیوندهای تله، سوگیری تایید، اطلاعات گیج کننده و عملیات فریب، استفاده از طنز برای کنایه و اغراق، پس حقیقت، پروپاگاندا. سواد رسانه های اجتماعی با ابعاد مختلف خود می تواند تهدیدهای رسانه ای را به فرصتها تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، سواد رسانه های اجتماعی ، مدل SoMeLit ، مدل SMILE