بررسی اثر عصاره آبی و الکلی برگ تمشک (Rubus spp.) و کمای (Ferula assa-foetida) بر رشد باکتری های سودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa) و استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus)

افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی در باکتری های بیماری زا به ویژه Pseudomonas aeruginosa و Staphylococcus aureus یکی از مهم ترین چالش های بهداشت جهانی است. این مقاومت ناشی از تغییرات ژنتیکی، کاهش نفوذپذیری دیواره سلولی، و تولید آنزیم های غیرفعال کننده دارو است. عوامل انسانی مانند مصرف نادرست آنتی بیوتیک ها، استفاده در دام پروری، و کنترل ضعیف عفونت های بیمارستانی، روند گسترش این مقاومت را تشدید کرده اند. نتیجه این روند، افزایش نرخ مرگ ومیر، هزینه درمان و طول مدت بستری بیماران است. مقابله با آن نیازمند تجویز منطقی دارو، توسعه داروهای نوین، فاژتراپی، و بهبود کنترل عفونت در مراکز درمانی است. در سال های اخیر، افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی در باکتری های بیماری زا مانند Pseudomonas aeruginosa و Staphylococcus aureus، پژوهشگران را به یافتن عوامل ضدباکتریایی طبیعی سوق داده است. در این پژوهش، تاثیر عصاره آبی و الکلی برگ تمشک (Rubus spp) و گیاه کمای (Ferula assa-foetida) بر رشد این دو گونه باکتریایی بررسی شد. عصاره ها با استفاده از روش های استاندارد استخراج شده و فعالیت ضدباکتریایی آن ها با روش دیسک دیفیوژن و اندازه گیری هاله عدم رشد ارزیابی شد. نتایج نشان داد که عصاره الکلی برگ تمشک و کما دارای اثر بازدارندگی قابل توجهی بر رشد هر دو باکتری هستند. همچنین عصاره الکلی برگ تمشک دارای بیشترین فعالیت مهاری علیه S.aureus و عصاره آبی کما موثرتر بر P.aeruginosa بود. این یافته ها نشان می دهند که ترکیبات گیاهی می توانند جایگزین یا مکمل خوبی برای آنتی بیوتیک ها باشند. نتایج نشان داد که هر دو عصاره در غلظت های مختلف دارای خاصیت مهارکنندگی رشد باکتریایی هستند، اما میزان اثر، وابسته به نوع عصاره و گونه میکروبی است. عصاره الکلی برگ تمشک به دلیل وجود ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و تانن ها، بیشترین اثر بازدارندگی را بر S.aureus نشان داد، در حالی که عصاره آبی و الکلی کما، به ویژه به واسطه حضور ترکیبات گوگردی و رزینی اثر مهاری قابل توجهی بر P.aeruginosa داشت. به طور کلی، یافته ها بیانگر توانایی ترکیبات طبیعی موجود در این گیاهان در مهار رشد باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک است و می تواند مبنایی برای توسعه عوامل ضد میکروبی گیاهی و جایگزین های طبیعی آنتی بیوتیک ها در درمان عفونت های میکروبی باشد.

کلیدواژه ها:

Pseudomonas aeruginosa ، عصاره آبی و الکلی ، برگ تمشک (Rubus spp.) ، گیاه کمای (Ferula assa-foetida) ، ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی ، خاصیت ضدباکتریایی ، جایگزین های طبیعی آنتی بیوتیک ها ، Staphylococcus aureus ، مقاومت آنتی بیوتیکی