بازآفرینی فضاهای شهری حاشیه نشین از منظر زنان: مطالعه کیفی ادراک معنوی و اخلاقی زنان ساکن در منطقه ملازینال تبریز

این پژوهش به بررسی چگونگی ادراک معنوی و اخلاقی زنان ساکن در منطقه حاشیه نشین ملازینال تبریز و نقش آن در بازآفرینی فضاهای شهری می پردازد. با توجه به اینکه زنان در مناطق حاشیه نشین با چالش های مضاعفی روبرو هستند و تجربه زیستی آنها در شکل گیری هویت مکانی و حس تعلق به محله تاثیرگذار است، این مطالعه با روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسانه انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های عمیق با زنان ساکن در منطقه ملازینال، مشاهده مشارکتی و بحث های گروهی متمرکز گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که زنان ساکن این منطقه، علی رغم محدودیت های کالبدی و زیرساختی، از طریق انسجام اجتماعی، ارزش های معنوی و باورهای اخلاقی موفق به خلق مکانیسم های انطباقی و تاب آوری شده اند که به حفظ و تقویت هویت اجتماعی محله کمک می کند. مضامین اصلی استخراج شده از ادراک معنوی زنان شامل: احساس مسئولیت اجتماعی، امید به بهبود شرایط محله، ارزش های خانوادگی، حس همبستگی، معنایابی در مواجهه با مشکلات روزمره، و تلاش برای بهبود کیفیت زندگی فرزندان می باشد. این پژوهش نشان می دهد که مشارکت زنان و توجه به ادراک معنوی و اخلاقی آنها می تواند عاملی کلیدی در بازآفرینی پایدار و انسان محور فضاهای شهری حاشیه نشین باشد. در این راستا، الگوی پیشنهادی برای بازآفرینی منطقه ملازینال مبتنی بر چهار اصل: ۱) تقویت حس تعلق به مکان از طریق احیای ارزش های معنوی، ۲) ارتقای زیرساخت های اجتماعی با محوریت زنان، ۳) توانمندسازی اقتصادی خانواده ها با تاکید بر نقش زنان، و ۴) بهبود کیفیت کالبدی-فضایی با مشارکت جامعه محلی، می باشد. این الگو می تواند راهنمایی برای سیاست گذاری و برنامه ریزی در جهت بازآفرینی پایدار سایر مناطق حاشیه نشین شهری با شرایط مشابه باشد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، مناطق حاشیه نشین ، ادراک معنوی ، زنان ، تبریز ، حس تعلق به مکان ، توسعه پایدار شهری