تبیین مدل کنشگری سلامت روان با تمرکز بر شاخصه های پاسخ ده در سازمان کالبدی در مناطق حاشیه نشین (نمونه موردی: بیمارستان ۲۲ بهمن مشهد)

در کشورهای توسعه یافته، زندگی شهری با معضلاتی رو به رو می باشد که در سلامت روان جامعه بشری نقش مخربی داشته، بنابراین آرامش درون انسان، علاوه بر نیازهای فردی یک ضرورت اجتماعی محسوب می شود. توسعه شهرها با گسترش سکونتگاه های غیررسمی در حاشیه شهرها همراه بوده و دسترسی به خدمات درمانی استاندارد به یکی از چالش های اساسی در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است. سازمان بهداشت جهانی جهت توانمندسازی افراد برای افزایش کنترل و بهبود سلامتی شان با ایجاد مفهوم بیمارستان های ارتقای سلامت، سلامت را به عنوان مفهوم مثبتی معرفی می کند که علاوه بر توانایی های جسمانی، بر منابع فردی و اجتماعی تاکید دارد. هدف این پژوهش بررسی نقش تاثیر فضاهای معماری در روند درمان بیماران در فضاهای درمانی است که به منظور ارتقا سلامت روان در فضاهای حاشیه نشین عوامل تاثیرگذار را مورد تحلیل قرار می دهد. این تحقیق در بخش کیفی با استفاده از مطالعات اسنادی کتابخانه ای به توصیف سلامت و ابعاد درمان از نظر صاحب نظران و معماران می پردازد و به روش داده بنیاد و با مکس کیودا کدگذاری شده اند. سپس با هدف سنجش کمی کنشگری سلامت روان در یکی از مناطق حاشیه نشین شهر مشهد (بابانظر) پژوهشی صورت پذیرفت، ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته ای با ۲۴ سوال در جامعه آماری ۲۷۵ نفری است که بر اساس شاخص های نظری طراحی شده است. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد. روایی محتوایی مورد تایید متخصصین حوزه سلامت و طراحی معماری قرار گرفت و برای بررسی پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. در این پژوهش بیشترین تاثیر بر سلامت روان بررسی شد و در نهایت راهکارهایی برای بهبود طراحی محیط های درمانی با رویکرد سلامت محور پیشنهاد شد.

کلیدواژه ها:

سلامت روان ، مولفه های کالبدی ، طبیعت در محیط انسان ساخت ، حاشیه نشینی