نقش اعداد و نقوش معماری ایرانی- اسلامی در ارتقای کیفیت فضایی مراکز فرهنگی حاشیه نشین: کتابخانه هنر منطقه یک شهر تبریز

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر به کارگیری اعداد و نقوش معماری ایرانی-اسلامی در ارتقای کیفیت فضایی مراکز فرهنگی مناطق حاشیه نشین انجام شده است. مطالعه موردی این پژوهش، کتابخانه هنر منطقه یک شهر تبریز می باشد که به عنوان یک مرکز فرهنگی در بافت حاشیه نشین شهری مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به اهمیت هویت بخشی به فضاهای فرهنگی در مناطق کمتر برخوردار، این پژوهش به دنبال شناسایی الگوهای عددی و نقوش هندسی ارزشمند در معماری ایرانی-اسلامی و بررسی چگونگی تاثیر آنها بر ادراک، رفتار و تعاملات اجتماعی کاربران است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بوده که با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، مشاهدات میدانی، پرسشنامه و مصاحبه با کاربران و متخصصان انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که استفاده هدفمند از تناسبات عددی چون نسبت طلایی، اعداد مقدس، و نقوش هندسی مانند شمسه، مقرنس و اسلیمی در طراحی فضاهای کتابخانه، موجب ایجاد حس تعلق، آرامش و افزایش میزان رضایتمندی کاربران شده است. همچنین، به کارگیری این عناصر هویت بخش در طراحی فضاهای داخلی و نمای خارجی کتابخانه، باعث جذب بیشتر مخاطبان، افزایش زمان حضور و تقویت تعاملات اجتماعی گردیده است. این پژوهش، راهکارهای عملی جهت بهره گیری از میراث غنی معماری ایرانی-اسلامی در راستای ارتقای کیفیت فضایی مراکز فرهنگی در مناطق حاشیه نشین ارائه می نماید و بر ضرورت توجه به هویت فرهنگی در طراحی فضاهای عمومی معاصر تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

معماری ایرانی-اسلامی ، اعداد و تناسبات ، نقوش هندسی ، کیفیت فضایی ، مراکز فرهنگی ، مناطق حاشیه نشین ، کتابخانه هنر تبریز