اکوساید و حقوق بشر

در دهه های اخیر، توجه به پیوند میان حفاظت از محیط زیست و حقوق بشر به مثابه یکی از ضرورت های بنیادین نظام حقوق بین الملل معاصر مطرح شده است. در این میان، مفهوم «اکوساید» به عنوان یکی از شدیدترین اشکال تخریب عمدی یا گسترده محیط زیست که پیامدهای غیرقابل جبران بر حق حیات، سلامت، و کیفیت زیست انسان ها و نسل های آینده دارد، اهمیت روزافزونی یافته است. هرچند حقوق بین الملل کیفری از دیرباز جرایمی نظیر نسل کشی و جنایت علیه بشریت را شناسایی کرده است، اما جایگاه اکوساید در زمره ی جنایات بین المللی همچنان با چالش های مفهومی و هنجاری مواجه است. این مقاله درصدد است با تبیین مفهوم اکوساید، بررسی ابعاد حقوق بشری آن و تحلیل ظرفیت های موجود در اسناد و مراجع بین المللی، ضرورت شناسایی و جرم انگاری مستقل این پدیده را به عنوان جنایتی علیه بشریت و محیط زیست اثبات نماید. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای و اسناد بین المللی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اکوساید، افزون بر تهدید مستقیم علیه محیط زیست، به مثابه نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بنیادین بشر از جمله حق بر حیات، سلامت، و زیست بوم سالم، مستوجب توجه ویژه در نظام عدالت کیفری بین المللی است. در نتیجه، پیشنهاد می شود که در بازنگری اساسنامه رم و نظام حقوق بین الملل کیفری، اکوساید به عنوان جنایتی مستقل در زمره جنایات بین المللی تعریف و برای آن ضمانت اجراهای کیفری موثر پیش بینی گردد.

کلیدواژه ها:

اکوساید ، حقوق بشر ، جنایت بین المللی ، حقوق بین الملل کیفری ، محیط زیست