ارزیابی تاثیر مشارکت عمومی–خصوصی بر عملکرد زیست محیطی پروژه های حمل ونقل در ایران: یک مطالعه موردی

مشارکت عمومی–خصوصی (PPP) به عنوان یکی از مدل های تامین مالی و اجرای پروژه های زیرساختی، در سال های اخیر در بخش حمل ونقل ایران مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، ارزیابی تاثیر پروژه های حمل ونقل مبتنی بر مدل PPP بر عملکرد زیست محیطی این پروژه ها است. این مطالعه با رویکرد کیفی–کمی و به صورت مطالعه موردی انجام شده و چندین پروژه کلیدی شامل آزادراه ها، راه آهن و حمل ونقل شهری که با مدل PPP اجرا شده اند، بررسی شده اند. شاخص های عملکرد زیست محیطی مورد ارزیابی شامل کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، مصرف انرژی، مدیریت پسماند، حفاظت منابع طبیعی و کیفیت هوا و آب بوده است. داده ها از طریق تحلیل اسناد پروژه، گزارش های زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست، مصاحبه با کارشناسان و مدیران پروژه ها و تحلیل کمی شاخص ها جمع آوری شده اند. نتایج نشان می دهد که PPP در برخی پروژه ها باعث بهبود عملکرد زیست محیطی شده است؛ به ویژه از طریق به کارگیری فناوری های نوین، رعایت استانداردهای بالاتر زیست محیطی در قراردادها و انگیزه های بخش خصوصی برای کاهش هزینه های بلندمدت. با این حال، ضعف در نظارت دولتی، عدم درج الزامات زیست محیطی قوی و اولویت سودآوری بر پایداری، در برخی پروژه ها عملکرد زیست محیطی را کاهش داده است. پیشنهادهای پژوهش شامل درج شاخص های کلیدی عملکرد زیست محیطی در قراردادها، تقویت نظارت مستقل و تشویق به استفاده از فناوری های سبز است. این یافته ها بینش های ارزشمندی برای سیاست گذاران فراهم می آورد و بر ضرورت بازتخصیص نظام مند سرمایه گذاری های PPP در بخش حمل ونقل با تمرکز بر پایداری زیست محیطی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مشارکت عمومی–خصوصی ، حمل ونقل پایدار ، عملکرد زیست محیطی ، پروژه های زیرساختی ، مطالعه موردی ، ایران