تحلیل کارایی و عملکرد ترافیکی میدان شهری با رویکرد طرح هندسی و الگوی توزیع جریان(مطالعه موردی میدان دانشگاه - شهرتهران)

میدان های شهری از اجزای مهم شبکه معابر به شمار می روند و عملکرد آن ها در شرایط گوناگون ترافیکی نقش تعیین کننده ای در کیفیت حرکت وسایل نقلیه و کارایی شبکه ایفا می کند. با این حال، در بسیاری از میدان های پرتردد، ناهماهنگی میان طرح هندسی و الگوی واقعی توزیع جریان های حرکتی، کاهش کارایی و ناپایداری عملکرد را به دنبال دارد. در این پژوهش، عملکرد ترافیکی میدان دانشگاه واقع در منطقه ۵ شهر تهران با تمرکز بر تعامل میان طرح هندسی میدان و الگوی توزیع جریان های حرکتی مورد بررسی قرار گرفته است. داده های ترافیکی از طریق برداشت های میدانی در ساعات اوج صبح و عصر در شبکه معابر محدوده مطالعه جمع آوری شد که حجم تجمعی تردد ثبت شده در این بازه ها به ترتیب ۲۵۸۹۴ و ۲۳۴۱۱ وسیله نقلیه معادل سواری در ساعت بوده است. وضعیت موجود میدان به همراه چهار حالت اصلاحی با استفاده از شبیه سازی خردنگر در نرم افزار ایمسان بازنمایی شد و شاخص هایی شامل تاخیر، چگالی، سرعت متوسط، زمان توقف و زمان سفر به صورت مقایسه ای مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد حالت های مبتنی بر انسداد ورودی ها با افزایش تاخیر و تشدید ناپایداری جریان در میدان و شبکه پیرامونی همراه بوده اند، در حالی که افزایش خطوط عبوری به تنهایی نتوانسته است پایداری لازم را در تمامی شرایط ترافیکی فراهم کند. در مقابل، حالتی که اصلاح هندسه میدان را هم زمان با سامان دهی توزیع جریان های حرکتی دنبال می کند، نسبت به وضعیت موجود کاهش ۴ درصدی تاخیر، ۷ درصدی چگالی و ۷ درصدی زمان توقف را به همراه داشته و موجب بهبود سرعت متوسط و کاهش زمان سفر شده است. افزون بر این، نتایج تحلیل کلی منفعت-هزینه مبتنی بر کاهش زمان تاخیر بیانگر آن است که این حالت از منظر اقتصادی نیز در افق زمانی میان مدت توجیه پذیر است. بر این اساس، توجه هم زمان به ساختار هندسی میدان و الگوی توزیع جریان می تواند نقش موثری در بهبود پایدار عملکرد ترافیکی میدان های شهری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

میدان های شهری ، طرح هندسی ، الگوی توزیع تردد ، عملکرد ترافیکی ، شبیه سازی خردنگر