تحلیل قابلیت پیاده روی در چارچوب حمل ونقل پایدار: درس آموخته هایی از شهر نیویورک برای سایر کلان شهرها

قابلیت پیاده روی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین شهرهای پایدار، نقش مهمی در ارتقای سلامت عمومی، پویایی اجتماعی و کیفیت محیط شهری ایفا می کند. در این میان، شهر نیویورک به عنوان یکی از نمونه های موفق جهانی در توسعه فضاهای پیاده محور، الگوی مناسبی برای استخراج تجربه های قابل انتقال به سایر کلان شهرها محسوب می شود. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل ساختاری عوامل موثر بر قابلیت پیاده روی در شهر نیویورک و تبیین دلایل موفقیت آن از منظر شاخص های کالبدی، عملکردی و ایمنی است. بدین منظور، چارچوبی تحلیلی مبتنی بر پنج معیار اصلی شامل دسترسی، کیفیت و امکانات پیاده راه، کاربری زمین، سطح اتصال معابر و ایمنی تدوین شده است. معیار دسترسی با تمرکز بر میزان دسترسی به سامانه های حمل ونقل عمومی، خدمات شهری و فضاهای عمومی ارزیابی شده و کیفیت پیاده راه ها با توجه به ویژگی هایی نظیر عرض پیاده راه، شیب، پوشش گیاهی، فضای سبز و مبلمان شهری مورد سنجش قرار گرفته است. همچنین، ساختار کاربری از منظر اختلاط کاربری ها، چگالی مسکونی و تمرکز فعالیت های خرده فروشی تحلیل شده و در نهایت، مولفه ایمنی با استفاده از شاخص هایی همچون سرعت مجاز معابر، تعداد خطوط ترافیکی، روشنایی و میزان تصادفات بررسی گردیده است. نتایج تحلیل های آماری و مکانی نشان می دهد که نیویورک در تمامی معیارهای مورد بررسی عملکردی مطلوب و عمدتا فراتر از سطح استاندارد دارد و حتی در مواردی که پراکندگی امتیازات به سمت مقادیر پایین تر متمایل است، سطح کلی شاخص ها همچنان قابل قبول و استاندارد باقی مانده است. این یافته ها بیانگر آن است که موفقیت نیویورک در پیاده مداری، حاصل برآیند متوازن مجموعه ای از عوامل موثر و نه تمرکز صرف بر یک یا چند شاخص محدود است. دسترسی مناسب به حمل ونقل عمومی، اختلاط کاربری های شهری، اتصال پذیری بالای شبکه معابر، نسبت مناسب بستر پیاده راه به سواره راه و کنترل موثر عوامل ایمنی از جمله مهم ترین مولفه های تاثیرگذار شناسایی شده اند. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی تحلیلی برای مطالعات تطبیقی و تدوین راهبردهای ارتقای قابلیت پیاده روی در شهرهایی مانند تهران و جهت دهی به تحقیقات آتی در حوزه فضاهای پیاده محور باشد.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل فعال ، حمل ونقل پایدار ، قابلیت پیاده روی ، عدالت فضایی