بهینه سازی مسیرهای حمل و نقل ترکیبی کامیون–پهپاد در شرایط بحران با رویکرد مبتنی بر قابلیت اطمینان برای خدمات برداشت و تحویل: مطالعه موردی شهر تهران

لجستیک بشردوستانه با هدف تسریع در رساندن اقلام امدادی و ارتقای کیفیت خدمات در مناطق آسیب دیده از بلایا، نقشی تعیین کننده در کاهش پیامدهای انسان محور بحران ها ایفا می کند. در این راستا، پژوهش حاضر یک مسئله چندهدفه جدید تحت عنوان مسیریابی ترکیبی کامیون–پهپاد با خدمات برداشت و تحویل و مبتنی بر قابلیت اطمینان (MHTDRP-PD-R) را برای بهبود کارایی سیستم های توزیع امدادی معرفی می کند. مدل پیشنهادی با ساختاری دو مرحله ای تدوین شده است؛ در گام نخست، کامیون ها اقلام را از انبار مرکزی و سپس از مراکز توزیع میان راهی دریافت کرده و با لحاظ قابلیت اطمینان مسیرهای زمینی، محموله ها را به انبارهای محلی منتقل می کنند. در گام دوم، پهپادها و مینی تراک ها اقلام دارویی و مصرفی را به مراکز درمانی و گره های خسارت دیده ارسال می نمایند. این مدل به صورت برنامه ریزی خطی عدد صحیح مختلط فرموله شده و دارای دو هدف هم زمان است: کمینه سازی زمان رسیدن وسایل نقلیه و بیشینه سازی قابلیت اطمینان مسیرهای کامیون. برای حل مسئله، الگوریتم جست وجوی انطباق پذیر در همسایگی بزرگ (ALNS) همراه با دو رویکرد بهینه سازی چندهدفه مجموع وزنی و محدودیت اپسیلون توسعه یافته است. نتایج آزمون های محاسباتی در مقیاس های کوچک و بزرگ نشان می دهد که ترکیب ALNS با روش محدودیت اپسیلون از نظر مقدار تابع هدف و زمان حل، کارایی بالاتری نسبت به سایر روش ها ارائه می کند. علاوه بر این، تحلیل حساسیت نشان داد که افزایش تعداد وسایل نقلیه موجب کاهش قابل توجه در زمان تحویل و بهبود مقدار تابع هدف می شود؛ همچنین مقادیر حدی زمان مجاز عملیات و آستانه حداقل قابلیت اطمینان، متغیرهای اثرگذار و کلیدی در عملکرد سیستم بوده و تنظیم مناسب آنها می تواند تعادلی مطلوب میان سرعت پاسخ و قابلیت اتکای شبکه توزیع امدادی برقرار سازد.

کلیدواژه ها:

توزیع کالاهای امدادی ، سیستم های تحویل با کامیون و پهپاد ، خدمات برداشت و تحویل ، قابلیت اطمینان ، روش های بهینه سازی ترکیبی چندهدفه