ارزیابی میدانی اثربخشی آموزش رفتار رانندگی بهره ور بر کاهش مصرف سوخت در شرایط رانندگی شهری

حمل ونقل با خودرو، یکی از اصلی ترین و موثرترین راه های تسهیل زندگی روزمره در شهرهاست. اما با وجود نقش حیاتی در زندگی، آثار منفی قابل توجهی بر سلامت انسان و محیط زیست دارد که بخش عمده ای از آن ناشی از رفتار رانندگی است. رانندگی بهره ور به عنوان رویکردی رفتاری، با هدف کاهش مصرف سوخت، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و ارتقای ایمنی، بدون نیاز به فناوری پیشرفته، می تواند اثرات منفی حمل ونقل را کاهش دهد. این مطالعه، که برای نخستین بار در ایران به بررسی رانندگی بهره ور در شرایط واقعی رانندگی شهری می پردازد و اثرات این رویکرد را بر زمان سفر و عملکرد مصرف سوخت با هدف ارزیابی عملکرد رانندگان مبتنی بر اصول آموزشی رانندگی بهره ور می سنجد. این مطالعه به صورت میدانی و در شرایط واقعی رانندگی شهری با مشارکت ۴۰ راننده به صورت داوطلبانه از بین تمام کسانی که به صورت روزانه با خودرو شخصی در شهر تردد می کنند انجام شد. شرکت کنندگان از طیف های سنی مختلف (۱۲.۲۲ ±۳۶.۸۸) انتخاب شدند تا نمونه بیانگر گستردگی جمعیت هدف باشد. پس از جمع آوری اطلاعات دموگرافیک، هر شرکت کننده دو سناریوی رانندگی را در مسیری ثابت و از پیش تعیین شده اجرا کرد: رانندگی معمولی و رانندگی با اصول آموزش داده شده رانندگی بهره ور. آموزش ها شامل نکات کلیدی رانندگی بهره ور بوده و پیش از سناریوی دوم به شرکت کنندگان ارائه شد. در هر سناریو، زمان سفر و میزان مصرف سوخت با تجهیزات دقیق اندازه گیری شد. ترتیب اجرای سناریوها با فاصله زمانی بین سناریوی اول و دوم تعیین گردید تا اثر مداخله حذف شود. داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ شده و با آزمون های تی زوجی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که اجرای رانندگی بهره ور موجب تغییرات معناداری در بعد عملکردی رانندگی داشت، مصرف سوخت به شکل معناداری کاهش یافت و زمان سفر اندکی افزایش پیدا کرد که از نظر آماری نیز معنادار بود. همچنین رابطه معکوسی بین زمان سفر و مصرف سوخت وجود داشت. نتایج این پژوهش نشان داد که به کارگیری اصول رانندگی بهره ور می تواند باعث کاهش محسوس مصرف سوخت شود، هرچند این رویکرد با افزایش جزئی زمان سفر همراه است. این یافته ها تاکید می کنند که آموزش اصول رانندگی بهره ور به رانندگان، می تواند مزایای زیست محیطی و اقتصادی قابل توجهی داشته باشد و باعث بهبود فرهنگ ترافیک و همچنین آلودگی کلان شهرها شوند.

کلیدواژه ها:

رانندگی بهره ور ، آموزش رانندگی ، مصرف سوخت