تحلیل حساسیت زمان سفر شهری مبتنی بر سناریوهای شوک تقاضای سفر (مطالعه موردی: استان لرستان)

افزایش ناگهانی تقاضای سفر خودرویی ناشی از کاهش سهم حمل ونقل عمومی می تواند منجر به بروز ناپایداری و رشد غیرخطی زمان سفر در شبکه های حمل ونقل شهری شود، به ویژه در شهرهایی که در شرایط عادی نزدیک به ظرفیت خود عمل می کنند. هدف این پژوهش، تحلیل حساسیت زمان سفر شهری نسبت به شوک های ناگهانی تغییر الگوی سفر از حمل ونقل عمومی به وسایل نقلیه تک سرنشین در چهار شهر متوسط استان لرستان (خرم آباد، بروجرد، الیگودرز و ازنا) است. بدین منظور، با استفاده از داده های واقعی میانگین روزانه حجم ترافیک و زمان سفر، یک تفسیر کلان شهری از تابع حجم–زمان سفر BPR ارائه و پارامترهای آن برای هر شهر به صورت مجزا برآورد شد. سپس، سناریوهای فرضی افزایش ۲۵، ۵۰ و ۷۵ درصدی تقاضای سفر خودرویی به عنوان شوک های تقاضا مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد واکنش شبکه های شهری به این شوک ها ماهیتی غیرخطی دارد، به طوری که در شهرهایی با نسبت حجم به ظرفیت بالاتر، حتی افزایش های متوسط در تعداد وسایل نقلیه منجر به رشد قابل توجه زمان سفر می شود. بر اساس نتایج، افزایش زمان سفر در سناریوهای مورد بررسی به ترتیب در بازه های حدود ۱–۸، ۸–۲۴ و ۲۴–۳۱ دقیقه برآورد شده است که در مقیاس کل شهری به تحمیل هزاران ساعت زمان سفر اضافی منجر می شود. یافته های این پژوهش بر اهمیت حفظ سهم حمل ونقل عمومی و مدیریت تقاضای سفر به عنوان ابزارهایی کلیدی برای افزایش تاب آوری شبکه های شهری متوسط تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تغییر الگوی سفر ، زمان سفر شهری ، شوک تقاضای سفر ، مدل BPR