دوقلوهای دیجیتال رفتار ترافیکی: معماری نوین برای حمل ونقل انسان محور در ایران

در طلیعه ظهور «جامعه ۵.۰» که همگرایی فضای فیزیکی و سایبری را با محوریت رفاه انسان نوید می دهد، پارادایم های مدیریت حمل ونقل جهانی از تمرکز صرف بر زیرساخت های سخت افزاری به سمت مدل سازی های شناختی و رفتاری تغییر جهت داده اند. با این حال، نظام حمل ونقل ایران علیرغم سرمایه گذاری های کلان در توسعه شبکه راه ها و سامانه های نظارتی نظیر «سپهتن»، همچنان با چالش های بنیادین در ایمنی و بهره وری روبروست. آمارهای رسمی پزشکی قانونی حاکی از نرخ بالای تلفات جاده ای است که گواهی بر ناکارآمدی رویکردهای سنتی و جریمه محور می باشد. این مقاله با آسیب شناسی وضعیت موجود و بهره گیری از ادبیات پیشرو جهانی در حوزه «دوقلوهای دیجیتال شناختی» (CDT)، برای نخستین بار مفهوم بومی سازی شده «دوقلوهای دیجیتال رفتار ترافیکی» (TBDT) را به عنوان راهبردی برای گذار به سیستم های هوشمند انسان محور معرفی می کند. معماری پیشنهادی TBDT در چهار لایه یکپارچه طراحی شده است: دوقلوی عملکردی (ارتقای پایشگرهای بیومتریک)، دوقلوی همیار (تبدیل مسیریاب ها به دستیاران شناختی)، دوقلوی نظارتی (استقرار بیمه مبتنی بر رفتار UBI) و دوقلوی کندو (مدیریت کلان داده های شهری). این پژوهش با تحلیل چالش های حقوقی، فنی و فرهنگی، نقشه راهی عملیاتی ارائه می دهد تا با بهره گیری از هوش مصنوعی، ایمنی را نه از طریق جریمه های استاتیک، بلکه از طریق اصلاح پویای رفتار و ایجاد زیرساخت اعتماد میان انسان و ماشین محقق سازد.

کلیدواژه ها:

دوقلوی دیجیتال ، رفتار رانندگی ، حمل ونقل هوشمند ، سامانه سپهتن ، ایمنی راه ، جامعه ۵.۰