تدوین شاخص ترکیبی حمل ونقل پایدار شهری مبتنی بر اهداف توسعه پایدار برای ارزیابی نظام حمل ونقل شهر تهران

رشد سریع شهرنشینی و گسترش استفاده از وسایل نقلیه موتوری در تهران، بخش حمل ونقل شهری را به یکی از مهم ترین منابع آلودگی هوا، مصرف بالای انرژی فسیلی، نابرابری در دسترسی و کاهش کیفیت زندگی شهروندان تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، ارزیابی منظم و نظام مند وضعیت حمل ونقل شهری در چارچوب ابعاد محیط زیستی، اجتماعی و اقتصادی و همسویی آن با اهداف توسعه پایدار ضرورت دارد. هدف این پژوهش، تدوین و به کارگیری یک شاخص ترکیبی حمل ونقل پایدار شهری مبتنی بر اهداف توسعه پایدار برای شهر تهران است. ابتدا بر اساس مرور ادبیات و اسناد بالادستی و با استفاده از نظر خبرگان، مجموعه ای از شاخص های کلیدی در سه بعد اصلی محیط زیستی، اجتماعی و اقتصادی شناسایی و نهایی می شود. سپس داده های مورد نیاز برای شاخص های منتخب از منابع آماری و گزارش های رسمی استخراج و پس از نرمال سازی، با استفاده از روش مناسب وزن دهی، وزن نسبی شاخص ها و ابعاد تعیین می گردد. در ادامه، شاخص ترکیبی حمل ونقل پایدار برای وضعیت موجود شهر تهران محاسبه و چند سناریوی سیاستی منتخب در حوزه حمل ونقل شهری با تکیه بر این شاخص مورد ارزیابی مقایسه ای قرار می گیرند. نتایج نشان می دهد شاخص ترکیبی پیشنهادی قادر است تصویری فشرده و در عین حال گویا از وضعیت پایداری حمل ونقل شهری تهران ارائه کند و در عین نمایش فاصله با وضعیت مطلوب، حساسیت نظام حمل ونقل نسبت به شاخص های محیط زیستی و اجتماعی را برجسته سازد. یافته های پژوهش می تواند به عنوان ابزاری تصمیم یار برای پایش وضعیت، ارزیابی سناریوها و اولویت بندی پروژه های حمل ونقل شهری در تهران مورد استفاده مدیران و برنامه ریزان شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل پایدار شهری ، شاخص ترکیبی ، اهداف توسعه پایدار ، برنامه ریزی حمل ونقل ، تهران