ارزیابی تطبیقی تاب آوری شبکه حمل ونقل شهری در مواجهه بحران های نوظهور بهداشتی و امنیتی (مطالعه موردی: تهران با مقایسه تطبیقی سئول و کونمینگ)

این پژوهش با هدف ارزیابی تاب آوری شبکه حمل ونقل شهری در مواجهه با بحران های نوظهور، شامل شیوع کووید-۱۹ و بحران امنیتی کوتاه مدت (جنگ ایران و اسرائیل ۱۲ روزه)، انجام شد. نمونه پژوهش شامل شبکه حمل ونقل عمومی تهران به عنوان نمونه اصلی، و شبکه های بین المللی سئول و کونمینگ برای تحلیل تطبیقی انتخاب گردید. روش شناسی پژوهش ترکیبی بوده و داده ها از طریق گزارش های رسمی شهری، سامانه های پایش حمل ونقل، پایگاه های آماری ملی و بین المللی و مقالات علمی مرتبط جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها، از شاخص های تاب آوری ۴R (Robustness, Redundancy, Resourcefulness, Rapidity)، تحلیل سری های زمانی استفاده کنندگان شبکه، تحلیل گراف محور توپولوژی شبکه، و جداول و نمودارهای چندبعدی بهره گرفته شد تا توان شبکه در مواجهه با انواع بحران ها به دقت سنجیده شود. یافته ها نشان می دهد که شبکه تهران در دوران بحران کووید کاهش شدید استفاده را تجربه کرده و بازیابی نسبی داشته است، در حالی که در بحران امنیتی کوتاه مدت، نقاط بحرانی شبکه عملکرد محدودتری داشته اند. تحلیل مقایسه ای با سئول و کونمینگ نشان می دهد که با مدیریت منابع، افزایش افزونگی مسیرها و سیاست های هدفمند، امکان ارتقای تاب آوری شبکه تهران به سطح بین المللی وجود دارد. این نتایج می تواند برای سیاست گذاران شهری در برنامه ریزی، طراحی مسیرهای جایگزین، بهبود سرعت بازیابی و تخصیص منابع موثر، کاربرد عملی داشته باشد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شبکه ، حمل ونقل شهری ، کووید-۱۹ ، بحران امنیتی کوتاه مدت ، شاخص ۴R