ارائه مدل مفهومی یکپارچه برای ارتقای رفتارهای ایمن ترافیکی دانش آموزان با ادغام آموزش دوچرخه سواری دانش آموزی و تمرینات شناختی- حرکتی (منطقه ۱ شهرداری تهران)

ایمنی ترافیکی دانش آموزان در شهرهای پر تراکم، به ویژه در مسیرهای روزانه خانه تا مدرسه، از چالش های مهم نظام حمل و نقل شهری و آموزش همگانی محسوب می شود. بخش قابل توجهی از خطاهای ترافیکی کودکان، نه تنها ناشی از ناآشنایی با قوانین، بلکه متاثر از محدودیت های شناختی در توجه، کنترل تکانش و تصمیم گیری لحظه ای در محیط واقعی ترافیک است. پژوهش حاضر با هدف ارائه و ارزیابی اولیه یک مدل مفهومی یکپارچه، به بررسی اثر ادغام آموزش دوچرخه سواری دانش آموزی (با محوریت سفرهای خانه تا مدرسه) و تمرینات شناختی-حرکتی بر ارتقای رفتارهای ایمن ترافیکی دانش آموزان می پردازد. این پژوهش از نوع کاربردی-توسعه ای بوده و در قالب یک مطالعه پایلوت با طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون تک گروهی اجرا شده است. نمونه پژوهش شامل ۲۰ دانش آموز ۹ تا ۱۲ ساله از مدارس منطقه ۱ شهر تهران بود که به صورت در دسترس انتخاب شدند. داده ها با استفاده از آزمون های توجه انتخابی، حافظه کاری و سنجش تصمیم گیری ترافیکی جمع آوری و با بهره گیری از آمار توصیفی و آزمون t زوجی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که پس از اجرای مداخله، بهبود معناداری در مولفه های توجه، حافظه کاری و تصمیم گیری ایمن ترافیکی دانش آموزان مشاهده شده است. نتایج حاکی از آن است که ترکیب تجربه حرکتی واقعی دوچرخه سواری با تمرینات شناختی-حرکتی هدفمند می تواند به ارتقای انتخاب مسیر ایمن، کاهش تصمیم های پرخطر و افزایش توان پیش بینی رفتار سایر کاربران راه در دانش آموزان منجر شود. با توجه به شرایط اجرایی مدارس شهر تهران، مدل پیشنهادی قابلیت توسعه و به کارگیری در برنامه های آموزش ایمنی ترافیک، حمل و نقل فعال و آموزش های مدرسه محور را داشته و می تواند به عنوان مبنایی برای طراحی مداخلات اثربخش، کم هزینه و مبتنی بر شواهد در مقیاس گسترده تر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حمل و نقل فعال ، دوچرخه سواری دانش آموزی ، ایمنی ترافیکی ، تمرینات شناختی- حرکتی