تحلیل فضایی-سنجی تولید و جذب سفرهای شهری با رویکرد رگرسیون جغرافیایی وزنی (GWR): مطالعه موردی کلانشهر مشهد

این پژوهش با هدف تحلیل الگوهای فضایی تولید و جذب سفرهای شهری در مشهد با استفاده از مدل های رگرسیون مکانی انجام شد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نوع همبستگی بوده و داده های مورد نیاز از منابع معتبر شامل مرکز آمار ایران و مرکز مطالعات حمل و نقل مشهد گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۲۵۳ ناحیه ترافیکی شهر مشهد بود که به روش سرشماری کامل مورد مطالعه قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان داد سفرهای تولیدشده و جذب شده در سطح شهر مشهد از خودهمبستگی مکانی مثبت و معناداری برخوردارند (۰.۰۵>p-value). مقایسه مدل های رگرسیون معمولی (OLS) با مدل های رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) و ترکیبی (MGWR) نشان دهنده برتری مدل های مکانی از نظر دقت و قدرت تبیین بود. تحلیل تغییرپذیری مکانی ضرایب آشکار ساخت که تاثیر متغیرهای مستقل بر تولید و جذب سفر در نواحی مختلف شهر یکسان نبوده و تحت تاثیر عوامل زمینه ای متعددی قرار دارد. به عنوان مثال، تاثیر متغیر تعداد شاغلان بر تولید سفر شغلی در مناطق مرکزی و جنوبی که از سرانه مالکیت خودروی بالاتری برخوردارند، بسیار قوی تر از مناطق شمال شرق و شمال غرب شهر بود. همچنین، نقش تعدیل گری متغیرهای اقتصادی مانند مالکیت خودرو در تبدیل پتانسیل های جمعیتی به سفرهای واقعی به وضوح مشاهده شد. این یافته ها نشان می دهد سیاست های یکسان برای کل شهر نمی تواند پاسخگوی نیازهای متفاوت مناطق مختلف باشد و لازم است برنامه ریزی حمل ونقل با درنظرگیری ویژگی های خاص هر ناحیه انجام شود.

کلیدواژه ها:

تولید سفر ، جذب سفر ، مناطق حمل و نقلی ، تحلیل مکانی ، کلانشهر مشهد