اثرات مخرب آلودگی های صوتی ناشی از ترافیک و عملکرد مدیریت شهری در بازیابی روانی بافت پیرامونی معابر(مطالعه موردی: کریدور بزرگراهی بسیج- یاسینی- باقری در شهر تهران)

با توسعه شبکه بزرگراهی، تعداد زیادی از ساکنان در مجاورت معابر شریانی با حجم بالای ترافیک زندگی می کنند و به صورت مزمن در معرض آلودگی صوتی ترافیک معابر بزرگراهی قرار دارند. هم زمان، ضعف در برخی طراحی های شهری و زیرساختی و جانمایی پوشش گیاهی شهری در این محدوده ها، ظرفیت محیط برای کاهش فشارهای روانی و فرصت بهبود آسیب های روانی را محدود کرده است. پژوهش های اخیر نشان می دهد که اثر آلودگی صوتی و پوشش گیاهی صرفا از طریق شاخص های فیزیکی (تراز صوت و میزان پوشش گیاهی) قابل تبیین نیست، بلکه عمدتا از مسیر متغیرهای ادراکی مانند «آزار صوتی» و «احساس بودن در طبیعت»، و تحت تاثیر ویژگی های فردی نظیر «استرس» و «احساس ارتباط با طبیعت» بر بازیابی روانی ساکنان اثر می گذارد. در این مقاله، ابتدا با مرور پیشینه پژوهش، نشان داده می شود که آلودگی صوتی از چالش های مهم برای مدیریت زیرساخت های حمل ونقل است و ضرورت استفاده از ابزارهای ارزیابی عملی، مانند نقشه های آلودگی صوتی در این میان حائز اهمیت است. بر این اساس، مطالعه در یک کریدور بزرگراهی شهر تهران ارائه شده است که در آن، با ترکیب فاصله از بزرگراه، تراز آلودگی صوتی، مصاحبه و روانشناسی محیطی، چهار گروه اصلی از ساکنان حاشیه محور تعریف شده و الگوی مورد انتظار آزار صوتی و بازیابی روانی تشریح می گردد. نتیجه این مطالعه، فراهم شدن الگویی است که می تواند در تصمیم سازی ترافیک و زیرساختی به طراحی ترکیبی از مداخلات (مدیریت سرعت، مدیریت تردد وسایل سنگین، نوارهای سبز، پارک های پشت بافت) با هدف ارتقای سلامت روانی ساکنان حاشیه بزرگراه ها کمک کند.

کلیدواژه ها:

آلودگی صوتی ، ترافیک ، فضای سبز ، بازیابی روانی ، محیط های شهری ، بزرگراه شهر تهران