تاثیر روش های چندحسی بر بهبود ترکیب نشانه در پایه اول

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر روش های چندحسی بر بهبود ترکیب نشانه در دانش آموزان پایه اول ابتدایی است. ترکیب نشانه یکی از مهارت های بنیادین سوادآموزی است که در آن کودک می آموزد حروف و نشانه ها را به صورت منظم در کنار هم قرار دهد و واژه های معنادار را بخواند و بنویسد. در سال های اخیر، ضعف در ترکیب نشانه و خواندن روان در میان دانش آموزان پایه اول به عنوان یکی از چالش های جدی معلمان گزارش شده است، به گونه ای که بسیاری از دانش آموزان در پایان سال تحصیلی هنوز در مرحله هجی کردن و خواندن کند باقی می مانند. بر این اساس، استفاده از روش های فعال و چندحسی که همزمان کانال های بینایی، شنوایی، لمسی و حرکتی را درگیر می کند، می تواند به ارتقای مهارت ترکیب نشانه کمک کند. این پژوهش با رویکرد شبه آزمایشی و با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل همه دانش آموزان پایه اول ابتدایی یکی از مناطق آموزش و پرورش شهر... در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آنها دو کلاس به صورت تصادفی به عنوان گروه آزمایش و گواه انتخاب شد. در گروه آزمایش، برنامه آموزش ترکیب نشانه بر اساس روش های چندحسی شامل استفاده از کارت های حسی، حرکت های بدنی همراه با خواندن نشانه ها، ردگیری لمسی حروف، بازی های آوایی – حرکتی و فعالیت های گروهی طراحی و طی هشت هفته، دو جلسه در هفته اجرا شد. در گروه گواه، آموزش طبق روال معمول کتاب و روش های سنتی معلم محور انجام گرفت. ابزار گردآوری داده ها آزمون محقق ساخته ترکیب نشانه و خواندن واژه های ساده بود که روایی محتوایی آن با نظر متخصصان تایید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ مناسب گزارش شد. یافته های پژوهش نشان داد میانگین نمرات پس آزمون ترکیب نشانه در گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه گواه است. همچنین، سرعت و دقت خواندن واژه های دو نشانه ای و سه نشانه ای در گروه آزمایش بهبود چشمگیری داشت و تعداد خطاهای وارونه خوانی و حذف نشانه ها کاهش یافت. نتایج حاکی از آن است که به کارگیری روش های چندحسی در آموزش خواندن و نوشتن می تواند فرایند تثبیت نشانه ها و ترکیب آنها را در ذهن کودک تسهیل کند و انگیزه و مشارکت فعال او را در فرایند یادگیری افزایش دهد. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود معلمان پایه اول از فعالیت های چندحسی در طراحی واحدهای درسی فارسی استفاده کنند و دوره های ضمن خدمت برای آشنایی معلمان با این روش ها برگزار شود.

کلیدواژه ها:

روش های چندحسی ، ترکیب نشانه ، پایه اول ابتدایی ، سواد آموزی ، خواندن ، آگاهی واجی