واکاوی معناشناختی اقسام تاویل در تفسیر قمی

«تاویل قرآن»، همواره از مفاهیم بنیادین و چالش برانگیز بوده و عالمان دینی از جمله مفسران در نگاشته های خود، معانی و مصادیق گوناگونی برای آن ارائه کرده اند. علی بن ابراهیم قمی از مفسرانی است که تقسیم بندی چهارگانه ای برای تاویل آیات ذکر می کند. نظر به اهمیت فهم قمی از تاویل در تبیین رویکردش نسبت به آیات، پژوهش حاضر با بکارگیری روش کتابخانه ای در گردآوری داده ها، شیوه اسنادی در استناد به منابع و توصیفی- تحلیلی در تجزیه و تحلیل مسائل، به دنبال تحلیل معناشناسی تاویل در نگاه اوست. یافته ها حاکی از آن است که معانی چهارگانه «تاویل فی تنزیل»، «تاویل مع تنزیل»، «تاویل قبل تنزیل» و «تاویل بعد تنزیل» وی، به ترتیب با «نص»، «تفسیر»، «اسباب نزول» و «جری و تطبیق» هم پوشانی دارد. به گونه ای که معنای اول با «محکمات» و سایر معانی با جهات گوناگون متشابهات لفظی و معنایی پیوند می خورد. نقش محوری امام معصوم (ع) در سه نوع از چهار نوع مطرح شده، از یافته هایی است که نشان می دهد تاویل، بدون مرجعیت امامت، ناقص یا ناممکن است.

کلیدواژه ها:

قرآن ، تاویل ، تنزیل ، معناشناسی ، تفسیر قمی ، محکمات