بررسی روند سیاست ورزی در آثار عکاسی گوهر دشتی از دیدگاه ژاک رانسیر

مسئله سیاست ورزی زیبایی شناسی از منظر ژاک رانسیر دارای این ویژگی است که مرزهای شناخت و تجربه امور واقعی را از بین برده و امکانات جدیدی برای تفسیر واقعیت فراهم می آورد. سیاست ورزی در معنای دقیقش، تنها در اعمال ادواری معطوف به کنشگری موجودیت می یابد و این امر فاقد اصل یا قانونی فراگیر است؛ تنها ویژگی مشترک کنش های سیاست ورزانه اختلاف با نظم حاکم بر امور است. بدین ترتیب جوهر سیاست ورزی به خصوص در کنش هنرمندانه، سوبژکتیو شدن است که با مخالفت در برابر نظم تحمیل شده بر جامعه و توزیع دیگرگونه امور محسوس خود را نشان می دهد. هدف این پژوهش، بررسی تحولات صورت گرفته در آثار گوهر دشتی در باب سیاست ورزی زیبایی شناختی و چگونگی بازتعریف مرزهای تجربه حسی و به چالش کشیدن چیرگی های دیداری  ذهنی آثار هنرمند است و به این پرسش پاسخ می دهد که چگونه عکاسی معاصر ایران می تواند به عنوان ابزاری برای بازنمایی تاریخ، حافظه جمعی و هویت ملی مورد استفاده قرار گیرد. فرضیه اصلی، وجود یک تحول تدریجی در آثار اولیه دشتی با رویکرد شعارگونه به سوی آثار متاخر با رویکردی بوطیقایی و سیاست ورزانه است که در آن، هنرمند با استفاده از زبان دیداری نو به ایجاد فضایی برای گفتمان جدید می پردازد. استنادات این پژوهش به روش کیفی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، مقالات، سایت های معتبر و مصاحبه نیمه ساختاریافته با هنرمند، مستدل می گردد. نوشتار حاضر در ابتدا به شیوه توصیفی به تشریح آراء رانسیر در زمینه سیاست ورزی پرداخته و سپس با تطبیق رابطه این آراء با آثار دشتی، تضادها و همخوانی های بین این دو را محک خواهد زد. یافته ها بر این مبحث استوار است که آثار اولیه و متاخر هنرمند، می تواند روند سوق یافتن تدریجی وی به سمت یک رویکرد سیاسی تر و متکی بر مفهوم «توزیع محسوسات» در اندیشه رانسیر را بازنمایی کند. به خصوص در سه مجموعه اخیر هنرمند، با بهره گیری از تکنیک های دیداری مبتنی بر بازی های ذهنی با عناصر بصری همچون منظره، جغرافیا و اشکال هندسی، گامی روبه جلو در جهت تقویت ساختار مفهومی آثار خود برداشته است. این رویکرد، به هنرمند امکان داده که توسط ارجاعات بینامتنی، گفتمان پویا و تعاملی با مخاطب برقرار نماید و به بازتوزیع امور محسوس در ذهن بیننده بپردازد. این مطالعه درنهایت به این نتیجه گیری ختم خواهدشد که هنرمند معاصر به عنوان یک سوبژکتیویست سیاسی، با بهره گیری از ابزارهای هنری، قادر است به طور موثر در ساختارهای نظم پالیسی و سلطه فرهنگی نفوذ کرده و به بازتوزیع محسوسات بپردازد. این امر می تواند از طریق ایجاد شکاف در بافت یکپارچه معنا و ارائه روایت های جایگزین از واقعیت امکان پذیر شود.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه­ها: گوهر دشتی ، عکاسی معاصر ایران ، ژاک رانسیر ، سیاست ورزی زیبایی شناختی ، گفتمان انتقادی