تحلیل و تبیین وضعیت تاب آوری سکونتگاه های روستایی در دو دوره قبل و بعد از تبدیل شدن به شهر مطالعه موردی: روستاهای برده رشه و اورامان در استان کردستان

در ایران، تبدیل برخی نواحی روستایی به شهر به عنوان بخشی از سیاست های توسعه و ساماندهی سکونتگاه ها انجام شده است؛ اقدامی که برای تقویت توان سکونتگاه ها در مواجهه با بحران ها موردتوجه قرار گرفته است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر این تغییر بر سطح تاب آوری سکونتگاه های اورامان و برده رشه در استان کردستان انجام شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شد. جامعه آماری شامل ۹۵۱ خانوار است که بر اساس فرمول کوکران، ۲۵۰ سرپرست خانوار به عنوان نمونه انتخاب شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های آماری ویلکاکسون، تی زوجی، تحلیل واریانس یک طرفه و فریدمن انجام گرفت. نتایج آزمون تی زوجی نشان داد که میانگین کلی تاب آوری از ۹۴/۲ به ۲۵/۳ افزایش یافته که این بهبود از نظر آماری معنادار است. بیشترین افزایش مربوط به بعد اقتصادی (۳۹/۰ واحد) بود که نشان دهنده تاثیر مثبت شهر شدن بر فرصت های شغلی و درآمدی است. نتایج آزمون تحلیل واریانس و توکی حاکی از تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف تاب آوری، به ویژه بین ابعاد اقتصادی و اجتماعی بود. رتبه بندی متغیرها با آزمون فریدمن نیز نشان داد که عواملی مانند بودجه اختصاصی و دسترسی به انرژی بیشترین بهبود را داشته اند، درحالی که دسترسی به خدمات اعتباری کمترین ارتقا را تجربه کرده است. در مجموع، سیاست تبدیل روستا به شهر تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش تاب آوری سکونتگاه های موردمطالعه داشته است؛ اما این بهبود در تمام ابعاد یکسان نبوده و ابعاد اقتصادی، نهادی و کالبدی-محیطی نسبت به بعد اجتماعی پیشرفت بیشتری داشته اند.

کلیدواژه ها:

روستا شهر ، تاب آوری ، تبدیل روستا به شهر ، برده رشه ، اورامان ، استان کردستان