تحلیل و بررسی دیدگاه حمزه فناری پیرامون حقیقت زمان

محقق فناری از جمله عارفان الهی است که بیشتر دیدگاه های عرفانی خود را در کتاب مصباح الانس تبیین کرده است. از جمله این دیدگاه ها، رویکردی است که وی پیرامون حقیقت زمان بیان نموده است. او دو تفسیر نسبت به حقیقت زمان ارائه کرده، سپس دیدگاهی دیگر را پیرامون حقیقت زمان توضیح داده و در مقام انتقاد بر آن بر آمده است. صورت معقول ترتب میان متقدم و متاخر و نفس ترتب میان متقدم و متاخر دو تفسیری است که فناری از حقیقت زمان ارائه کرده است. در این نوشتار سعی شده است که با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، ابتدا به طور دقیق رویکرد فناری توضیح داده شود و سپس رویکرد او مورد نقد و بررسی قرار گیرد. تحلیل دیدگاه فناری در ضمن بیان چهار نکته خواهد بود. عدم توجیه درست نسبت به مقداربودن زمان نسبت به حرکت فلک نهم، تنافی میان مجردبودن ترتب متقدم و متاخر با زمان که حقیقتی گذرا و مادی است بر اساس تفسیر نخست فناری از زمان، لزوم محذور دور در تفسیر دوم فناری نسبت به حقیقت زمان و ناصحیح بودن عدم فرض جزئی بودن تعلق اسماء و صفات الهی نسبت به موجودات مادی، چهار انتقادی است که نسبت به رویکرد فناری می توان وارد نمود.

کلیدواژه ها:

زمان ، فناری ، مقدار حرکت فلک ، ترتب ، امر معقول