نمادشناسی شعر دفاع مقدس با تکیه بر اشعار هوشنگ ابتهاج

یکی از مهمترین مولفه های ادبیات پایداری، که به ویژه در کشور ما به تاثیر از دوران ۸ ساله دفاع مقدس، وجهه و جلوه ای خاص تر یافته است، مولفه ی جنگ و فرهنگ ایثار و شهادت است. مفهوم جنگ در کشور ما، به تبع خویش فرهنگ جانبازی و ایثار و شهادت را نیز ایجاد کرده است. به نحوی که شاعران و نویسندگان معاصر، به صورت مستقیم و غیرمستقیم همواره در آثار خود به این مقوله پرداخته اند. در این پژوهش بناداریم با بررسی نمادهای جنگ و شهادت در اشعار یکی از مشهورترین شاعران معاصر، یعنی هوشنگ ابتهاج به این پرسش پاسخ دهیم که: «رویکرد نمادین این شاعر در مواجهه با مفهوم جنگ و شهادت چگونه است؟ و پر کاربردترین نمادهای مورد استفاده او در راستای تبیین مفاهیم مذکور کدامند؟» این پژوهش با روش توصیفی_تحلیلی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که ابتهاج در مجموع در اشعار خود از ۳۱ نماد گوناگون با بسامد ۷۱ مرتبه تکرار، در راستای تبیین مفاهیم جنگ و شهادت بهره می یابد. پرکاربردترین نماد در اشعار دفاع مقدس او نماد خون با بسامد ۲۲ مرتبه تکرار است که به مفهوم شهادت دلالت دارد. از سوی دیگر کم کاربردترین نمادهای جنگ و شهادت در اشعار او نمادهای: غرقاب، آتش، غنچه، آهو و... هستند که هرکدام تنها یک بار در اشعار او استفاده شده اند.

کلیدواژه ها:

هوشنگ ابتهاج ، ادبیات پایداری ، نماد ، سمبولیسم اجتماعی ، شعر دفاع مقدس