نیازهای روان شناختی بازماندگان سرطان پستان در ایران

سردبیر محترم؛ سرطان پستان شایع ترین سرطان در میان زنان ایرانی است (۱) و در سال های اخیر، تعداد موارد ابتلا در میان زنان ایران ۵/۲ برابر افزایش یافته و در سال ۲۰۱۹ به ۱۴۷۴۳ مورد رسیده است (۲). بازماندگان سرطان پستان با چالش های متعددی مواجه اند که فراتر از سلامت جسمی بوده و ابعاد عاطفی، روان شناختی و اجتماعی را نیز در بر می گیرد (۳). بیماران مبتلا به سرطان پستان پیامدهای روانی اجتماعی طولانی مدتی از جمله خستگی (۴، ۵)، درد (۴، ۵)، اختلالات خواب (۵)، بیماری های قلبی عروقی (۶) و اختلال عملکرد جنسی (۷) را تجربه می کنند که کیفیت زندگی آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد. این مشکلات می توانند به احساس رهاشدگی، انزوا، پریشانی و در نهایت افسردگی و اضطراب منجر شوند (۴). مطالعات نشان می دهد ۳۷/۶ درصد بیماران دچار اضطراب متوسط تا شدید و ۳۵/۹ درصد دچار افسردگی خفیف تا شدید هستند (۸). نتایج یک فراتحلیل، شیوع افسردگی در بازماندگان سرطان پستان را در جهان ۳۰/۲ درصد (۹) و در ایران ۴۸/۸۳ درصد گزارش کرده است (۱۰). این میزان افسردگی از شیوع افسردگی پس از زایمان، افسردگی در زوج های نابارور و افسردگی در نوجوانان بیشتر است (۱۰). اختلالات خلقی (افسردگی (۱۱)، اضطراب (۱۲) و پانیک (۱۳))، ترس ها (ترس از عود بیماری (۱۴)، ترس از گسترش سرطان و ترس از مرگ (۱۵))، و مسائل مرتبط با خودپنداره و کیفیت زندگی (تصویر بدنی (۱۶)، اختلالات جنسی و کیفیت زندگی (۱۷)) در میان بازماندگان سرطان پستان شایع هستند. در سطح جهانی، بازماندگان سرطان پستان پس از تشخیص و درمان، اغلب با پریشانی روانی قابل توجهی روبه رو می شوند (۱۸). زنان در جامعه ایران به دلایل فرهنگی، پس از تشخیص و درمان تحت فشارهای قابل توجهی قرار دارند. در نتیجه، بیماران مبتلا به سرطان پستان نه تنها از عوارض جسمی بیماری و درمان آن رنج می برند، بلکه با استرس و مشکلات عاطفی نیز مواجه اند. کمبود حمایت اجتماعی و خانوادگی، نگرش های منفی اطرافیان و اختلال عملکرد جنسی، افسردگی آنان را تشدید می کند. این مسئله می تواند تحت تاثیر زمینه فرهنگی جامعه و باورهای دینی درباره مسئولیت های زنان باشد (۱۰). برنامه های حمایت روان شناختی برای بازماندگان سرطان پستان نقش حیاتی در بهبود کیفیت زندگی، کاهش اضطراب و افسردگی و سازگاری با تغییرات پس از درمان دارند (۱۹). با این حال، پس از بقا، توجه غالبا تنها به جنبه های جسمی بیماری معطوف می شود و مداخلات روان شناختی برای مدیریت استرس، اضطراب و افسردگی نادیده گرفته می شود. این برنامه ها باید به صورت پایدار در سراسر دوره بقا اجرا شوند و با بهره گیری از رویکردهای متنوع، ارتقای کیفیت زندگی بقایافته بیماری، همسر و خانواده او را هدف قرار دهند. برای بهبود کیفیت زندگی در دوره حساس پس از بقا، اجرای برنامه های مراقبتی چندبعدی توصیه می شود؛ برنامه هایی که پیگیری جسمی بیماران و مدیریت همزمان مشکلات جسمی و روان شناختی را در برگیرند. این امر مستلزم ارائه مداخلات در دسترس، از جمله برنامه های آموزش روانی (۲۰)، مشاوره فردی و گروهی (۲۱)، حمایت اجتماعی (۲۲)، آموزش ذهن آگاهی (۲۳)، برنامه های خانواده محور (۲۴) و برنامه های معنوی (۲۵) است. پرداختن به انگ مرتبط با سرطان، افزایش تاب آوری و به کارگیری راهبردهای مقابله ای مناسب، به عنوان راهکارهایی برای کاهش پریشانی روانی و ارتقای کیفیت زندگی زنان پیشنهاد می شود. احساس امید، معنا، تعلق و پیوند معنوی که در فرهنگ ایرانی ریشه دارد، می تواند به عنوان سپری روان شناختی قدرتمند در برابر چالش های سلامت روان برای بازماندگان سرطان پستان عمل کند و لازم است در مدیریت جامع مراقبت از آنان ادغام شود (۲۶، ۲۷). ارائه این برنامه ها به صورت خانواده محور و حساس به فرهنگ، به ویژه در محیط خانه، می تواند با کاهش عوارض مرتبط با بیماری، پیامدهای بهتری برای این گروه از زنان به همراه داشته باشد.