بازتاب رویکرد دین باورانه در تاریخنگاری مطهربن طاهر مقدسی

سدهء چهارم زمانه ی برانگیختگی ، بیداری و بارآوری اندیشهها بود، همسوی با این مهم اندیشه، مطهربن طاهر مقدسی(۳۵۵ه/۹۶۶م)، در کتاب البدء و التاریخ نیز به خاطر طرح مباحث نوین و به عنوان یکی ازمهم ترین متون تاریخ نگاری اسلامی از اهمیتی درخور برخوردار است.علاقه مقدسی به دین وسیطره این علاقه برمنظومه فکری او رویکردهایی را در بینش تاریخی مقدسی پدید آورده است،که می توان از آن باعنوان بینش شریعتمدارانه یاد کرد. این موضوع برای مقدسی از چند جنبه قابل تامل بوده است؛ یکی از منظر شرایط عصر مقدسی و دیگری شناخت عمیقی که وی از انسان شناسی دینی دارد. در نگاه مقدسی بین بینش شریعتمدارانه ونگرش مشیت الهی رابطه وجود دارد اما این رابطه موجب نشده تا وی نگرش مشیتی را بر تاریخ نگاری مسلط گرداند، مقدسی در توصیف و تبیین رویدادها توانسته افق های این دو بینش را با کاربست عقل و رویکرد علی و انتقادی تعدیل و به هم بیامیزد. او مشیت الهی واختیار انسانی را درتاریخ جمع و این دو را به موازات هم با فراز ونشیب کمتر دنبال می کند. مقدسی با دو نگرش درون دینی در سایه هویت مذهبی خویش،با نگاه فقیهانه و احکام مدارانه و نیز نگرش برون دینی بینش شریعتمدرانه خود را شکل داده است.در این پژوهش ،هدف آن است که با روش توصیفی_ تحلیلی و شناخت تعلقات وتمایلات دینی ومذهبی مورخ، نوع اثرگذاری آن در روش وی تبیین شود.

کلیدواژه ها:

طهربن طاهر مقدسی ، رویکرد دین باورانه ، مشیت الهی ، اراده و اختیار انسانی