نقد ناکارآمدی قوانین کیفری در برابر جعل هویت دیجیتال زنان: بررسی چالش های حقوقی تصاویر و ویدئوهای ساختگی

ظهور فناوری های هوش مصنوعی مولد، به ویژه پدیده «جعل عمیق» (دیپ فیک)، پارادایم سنتی حقوق کیفری در حمایت از هویت و کرامت اشخاص را به چالش کشیده است. در این میان، زنان به تناسب ساختارهای فرهنگی و اجتماعی، هدف عمده این فناوری در تولید و انتشار تصاویر و ویدئوهای ساختگی با مضامین جنسی و تحقیرآمیز هستند. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا بر منابع کتابخانه ای و قوانین موضوعه ایران، به نقد کارآمدی نظام کیفری در مواجهه با این پدیده می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که فقدان جرم انگاری مستقل جعل هویت دیجیتال، غلبه رویکرد جامعه محور و اخلاق گرا بر حمایت از کرامت فردی، ابهام در تعاریف قانونی (همچون «مستهجن» و «مبتذل»)، محدودیت های عنصر مادی در مواد قانون جرایم رایانه ای (به ویژه ماده ۱۷)، و دشواری اثبات سوءنیت و انتساب در فضای الگوریتمی، چالش هایی بنیادین هستند که عملا بزه دیدگان زن را در وضعیت بی پناهی حقوقی قرار می دهد. در نهایت، این مقاله پیشنهاد می دهد با جرم انگاری اختصاصی «تولید و انتشار محتوای ساختگی غیرمجاز علیه اشخاص»، انتقال بار اثبات مشروط، و پیش بینی دستورهای قضایی فوری برای حذف محتوا، از کرامت ذاتی زنان که در اصول قانون اساسی تضمین شده است، پاسداری شود.