شناسایی مولفه های سازنده انگیزه تحصیلی در دانش آموزان دوره ابتدایی در عصر هوش مصنوعی

در عصر حاضر که فناوری های نوین و هوش مصنوعی به سرعت در حال تحول اند نظام های آموزشی نیز دگرگونی عمیقی را تجربه می کنند. یکی از چالش های مهم این دوره حفظ و ارتقای انگیزه تحصیلی در دانش آموزان دوره ابتدایی است؛ زیرا انگیزه در این سنین بنیان یادگیری مادام العمر را شکل می دهد. این پژوهش با هدف شناسایی مولفه های سازنده انگیزه تحصیلی دانش آموزان ابتدایی در عصر هوش مصنوعی انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و توصیفی - تحلیلی می باشد. مطالعه با مرور ادبیات نظری، بررسی الگوهای روان شناختی انگیزش (نظریه خود تعیین گری، نظریه انتظار - ارزش و مدل انگیزش در یادگیری دیجیتال) و تحلیل نقش فناوری های هوشمند در فرایند یاددهی - یادگیری انجام گرفته است. یافته ها نشان می دهد که مولفه های انگیزه تحصیلی در شرایط فعلی شامل چهار بعد اصلی اند: ۱. مولفه های درونی (کنجکاوی، علاقه، احساس خودکارآمدی، لذت از یادگیری)، ۲. مولفه های بیرونی (پاداش ها، بازخوردهای هوشمند، حمایت والدین و معلمان)، ۳. مولفه های فناورانه و محیطی (تعامل با ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، آموزش مبتنی بر بازی های دیجیتال، یادگیری شخصی سازی شده و طراحی محیط های یادگیری هوشمند)، ۴. مولفه های اجتماعی و هیجانی (احساس تعلق در جوامع یادگیری مجازی، ارتباط موثر با معلم دیجیتال و یادگیری همیارانه با هوش مصنوعی). نتایج نشان می دهد که در عصر هوش مصنوعی نقش دانش آموز از دریافت کننده منفعل محتوا به یادگیرنده فعال و خلاق تغییر یافته است و معلم به عنوان تسهیل گر آموزش باید از ابزارهای هوشمند برای تحریک انگیزه درونی دانش آموزان بهره گیرد. نتایج این بررسی بیانگر آن است که ترکیب مولفه های روان شناختی و فناورانه می تواند به ایجاد مدل جدیدی از انگیزش تحصیلی منجر شود که با ویژگی های شناختی و هیجانی نسل دیجیتال سازگار است. همچنین انگیزه تحصیلی دانش آموزان ابتدایی نه تنها از عوامل روانی و اجتماعی ناشی می شود، بلکه به شدت تحت تاثیر طراحی هوشمند محیط یادگیری و نحوه تعامل انسان و ماشین قرار دارد. بنابراین، تقویت انگیزه تحصیلی مستلزم شناخت دقیق این مولفه ها و بازنگری در نقش معلم، محتوای آموزشی و راهبردهای ارزشیابی هوشمند است.

کلیدواژه ها:

انگیزه تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، هوش مصنوعی ، یادگیری هوشمند ، آموزش دیجیتال