تحلیلی جامعه شناختی و روانشناختی از سواد دیجیتال و توانمندی شهروندان ایرانی در عصر هوش مصنوعی

تحولات ناشی از هوش مصنوعی در دهه ی اخیر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و روانی جوامع را دگرگون کرده است. در این میان مفهوم «حقوق شهروندی دیجیتال» به عنوان یکی از مولفه های بنیادین جامعه مدرن به مسئله ای کلیدی در عرصه ی عدالت اجتماعی و توانمندسازی شهروندان تبدیل شده است. این مقاله با رویکردی مروری تحلیلی و با تکیه بر نظریه های جامعه شناسی فناوری (کاستلز، بک و گیدنز) و روانشناسی اجتماعی (باندورا و دسی و رایان) به بررسی ابعاد جامعه شناختی و روان شناختی حقوق شهروندی دیجیتال در عصر هوش مصنوعی می پردازد. هدف اصلی تحلیل رابطه ی میان سواد دیجیتال، خودکارآمدی روانی و توانمندی اجتماعی شهروندان ایرانی در مواجهه با فناوری های هوشمند است. نتایج تحلیل نشان می دهد که شکاف سواد دیجیتال و بی اعتمادی روانی نسبت به فناوری از مهم ترین موانع تحقق حقوق شهروندی دیجیتال در ایران است. در پایان پیشنهادهایی برای ارتقای سواد دیجیتال، کاهش شکاف فناورانه و تقویت حس خودکارآمدی در جامعه ایران ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

حقوق شهروندی دیجیتال ، هوش مصنوعی ، سواد دیجیتال ، توانمندسازی شهروندان ، خودکارآمدی روانی