بررسی تطبیقی نقوش بته جقه، قزلباش و ترکمن در هنرهای سنتی ایران

این پژوهش با رویکرد تطبیقی به بررسی سه دسته از نقوش سنتی ایران شامل بته جقه، قزلباش و ترکمن می پردازد. هدف اصلی، آشکارسازی شباهت ها و تفاوت های نمادین و زیبایی شناختی این نقوش در بستر هنرهای سنتی ایران و تبیین جایگاه آن ها در شکل گیری هویت فرهنگی است. روش تحقیق بر پایه ی مطالعات کتابخانه ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از منابع تاریخی، هنری و مردم شناسی گردآوری شده اند. در بخش بته جقه، منابع تاریخی و هنری مربوط به ریشه های این نقش در منسوجات و نگارگری ایران بررسی شد؛ در بخش قزلباش، نگاره های دوره صفوی و متون تاریخی مرتبط با هویت قومی آنان تحلیل گردید؛ و در بخش ترکمن، داده های مردم شناسی و مطالعات هنرهای سنتی این قوم مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که بته جقه به عنوان نماد ملی و اسطوره ای، قزلباش به عنوان نماد سیاسی-مذهبی، و ترکمن به عنوان نماد قومی-آیینی، هر یک بخشی از هویت ایرانی را بازتاب می دهند. در عین تفاوت های ریشه ای، این نقوش در کنار هم تصویری جامع از تنوع و وحدت هنر ایرانی ارائه می کنند و نشان می دهند که هنرهای سنتی ایران توانسته اند عناصر ملی، مذهبی و قومی را در قالبی واحد به هم پیوند دهند.

کلیدواژه ها:

هنرهای سنتی ایران ، نقوش بته جقه ، قزلباش در نگارگری صفوی ، نقوش ترکمن و صنایع