سیر تحول نقش بته جقه در گذر زمان: از ریشه های نمادین تا کاربردهای معاصر

این پژوهش به بررسی سیر تحول نقش مایه بته جقه از دوران باستان تا قرون میانی اسلامی پرداخته است نتایج نشان می دهد که بته جقه از یک نگاره طبیعت محور با اسکلت سرو و غنچه به سامانه ای نشانه ای و چند لایه در هنر اسلامی تبدیل شده است سامانه ای که در سه محور فرم معنا و کارکرد دچار تحول گردیده و به زبان بصری هویت ایرانی بدل شده است در سطح فرم گذار از سادگی باستانی به پیچیدگی های درون بته ای شامل اسلیمی ختایی و گل ریز همراه با حاشیه گذاری و ریتم های تکراری بیانگر توانایی این نقش در سازگاری با رسانه های مختلف همچون نساجی نگارگری قالی و معماری است در سطح معنا تداوم دلالت های جاودانگی آزادگی و باروری با افزودن لایه های تقدس شکوه و منزلت در بستر اسلامی ظرفیت بالای بته جقه برای باز تفسیر فرهنگی و زمینه مند شدن در کار بست های متفاوت را آشکار می سازد در سطح کارکرد نیز این نقش از اشیای آیینی و نشانه های قدرت در باستان تا پوشاک درباری کتاب آرایی مذهبی و صنایع دستی مردمی در قرون میانی به نشانه ای هویت ساز و اجتماعی بدل شده است این نتایج نشان می دهد که بته جقه به عنوان نقش مایعی زنده و سازگار ظرفیت آن را دارد که در طراحی معاصر نیز با حفظ ریشه های فرهنگی به شکلی نو و مسئولانه بازآفرینی شود و همچنان در زیست جهان امروز معنا مند و موثر باقی بماند.

کلیدواژه ها:

بته جقه ، هنر ایرانی ، تحول نقش مایه ، نمادشناسی