تحلیل تماتیک در پژوهش های معماری و محیطی: مبانی نظری و کاربردی بر اساس الگوی بران و کلارک

در پژوهش های معماری و طراحی محیطی، درک ابعاد ذهنی و ادراکی تجربه ی فضا از اهمیت فزاینده ای برخوردار است. بسیاری از مفاهیم بنیادین معماری همچون حس تعلق، آرامش، حریم شخصی و تجربه ی زیبایی تنها از طریق تحلیل کیفی داده های انسانی قابل تبیین اند. در این میان، تحلیل تماتیک (Thematic Analysis) یکی از روش های پرکاربرد و انعطاف پذیر در پژوهش های کیفی محسوب می شود که بر شناسایی، سازمان دهی و تفسیر مضامین معنایی در داده ها تمرکز دارد. الگوی شش مرحله ای بران و کلارک به عنوان چارچوبی نظام مند، امکان درک ساختاریافته ی معنا را در داده های متنی و گفتاری فراهم می سازد. هدف این مقاله، تبیین مبانی نظری، فلسفی و کاربردی تحلیل تماتیک با تاکید بر الگوی بران و کلارک و بررسی ظرفیت های آن در پژوهش های معماری و محیطی است. افزون بر معرفی مراحل تحلیل، به نقش تحلیل تماتیک در پیوند میان تجربه ی زیسته ی کاربران و شاخص های طراحی انسان محور پرداخته می شود. مقاله همچنین با مرور مطالعات موردی، مزایا و چالش های این رویکرد در پژوهش های معماری را مورد بررسی قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

تحلیل تماتیک ، پژوهش کیفی ، معماری انسان محور ، روان شناسی محیطی ، تحلیل کیفی