شکوفایی در بحران تحلیل تطبیقی خودشکوفایی در دو رمان خانه ادریسیها و کوچه مدق

بر اساس نظریه مزلو نقد روان شناختی شخصیت در آثار ادبی یکی از رویکردهای موثر در تحلیل لایه های پنهان متن و کشف پیوند ادبیات با علوم انسانی است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی مولفه های خودشکوفایی در دو رمان خانه ادریسی ها از غزاله علیزاده و کوچه مدق از نجیب محفوظ بر اساس نظریه سلسله مراتب نیازهای آبراهام مزلو انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و شخصیت های دو رمان در چهار محور اصلی آگاهی و درک واقعیت، استقلال و مقاومت در برابر فرهنگ پذیری، تعهد و مسئولیت پذیری و خلاقیت و معناگرایی بررسی و تطبیق داده شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد اگرچه هیچ یک از شخصیت ها به خودشکوفایی کامل دست نمی یابند، شوکت و لقا در خانه ادریسی ها، و عباس حلو و عارف در کوچه مدق واجد شاخصه هایی از این ویژگی ها هستند. تفاوت در بسترهای اجتماعی دو رمان سبب شده است خودشکوفایی در خانه ادریسی ها با آرمان خواهی و مبارزه طبقاتی پیوند خورد و در کوچه مدق در کشاکش سنت و مدرنیته تحمیلی غرب شکل گیرد. نتیجه آن که هر دو نویسنده در بحران های اجتماعی انسان هایی را به تصویر کشیده اند که برای اصالت و معنا بخشیدن به خود و جامعه می کوشند اما جامعه بحران زده مجال چندانی برای شکوفایی کامل آنان فراهم نمی کند.

کلیدواژه ها:

خودشکوفایی ، هرم مزلو ، خانه ادریسی ها ، کوچه مدق ، غزاله علیزاده ، نجیب محفوظ