واکاوی چالش های زیرساختی پیش روی صنعت ترانزیت و حمل و نقل بین الملل (مطالعه موردی: استان هرمزگان)

ترانزیت و حمل ونقل بین الملل در دهه های اخیر به یکی از ارکان بنیادین اقتصاد دریاپایه و از مهم ترین ابزارهای افزایش رقابت پذیری کشورها در نظام تجارت جهانی تبدیل شده است. کشورهایی که توانسته اند با سرمایه گذاری هدفمند در زیرساخت های بندری، شبکه های حمل ونقل زمینی و نظام های لجستیکی هوشمند، مسیرهای ترانزیتی کارآمد ایجاد کنند، نه تنها از منافع مستقیم اقتصادی برخوردار شده اند، بلکه جایگاه ژئوپلیتیکی خود را نیز در معادلات منطقه ای و بین المللی ارتقا داده اند. ایران به واسطه موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز خود در اتصال کریدورهای شرق–غرب و شمال–جنوب، از ظرفیت بالقوه بسیار بالایی برای ایفای نقش هاب ترانزیتی منطقه ای برخوردار است. استان هرمزگان به عنوان مهم ترین دروازه دریایی کشور و محل استقرار بنادر راهبردی نظیر بندر شهید رجایی، نقش محوری در بالفعل سازی این ظرفیت ایفا می کند. با این حال، بررسی عملکرد موجود نشان می دهد که شکاف معناداری میان توان بالقوه و عملکرد بالفعل ترانزیت در استان وجود دارد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و سیاست محور، به واکاوی عمیق چالش ها، الزامات زیرساختی و نهادی، مقایسه تطبیقی با بندر جبل علی، تحلیل اثر تحریم ها، بررسی شبکه حمل ونقل، سناریوهای سرمایه گذاری، تحلیل هزینه–فایده و نقش عوارض تن–کیلومتر در توسعه ترانزیت استان هرمزگان می پردازد.

کلیدواژه ها:

ترانزیت بین الملل ، اقتصاد دریاپایه ، استان هرمزگان ، بندر شهید رجایی ، بندر جبل علی