ایجاد چارچوب ارزیابی تاب آوری شهری در برابر حریق ساختمان های بلند با رویکرد پدافند غیر عامل

رشد شتابان ساختمان های بلند مرتبه مخاطرات ایمنی بی سابقه ای از جمله حریق های با پیامدهای گسترده شهری را به همراه آورده است. این پژوهش با هدف طراحی یک چارچوب ارزیابی کمی و یکپارچه برای سنجش تاب آوری نواحی شهری در برابر این تهدید، با تلفیق رویکردهای تاب آوری شهری و اصول پدافند غیر عامل انجام شد. روش تحقیق به صورت آمیخته (کیفی(کمی) بود؛ در مرحله کیفی با استفاده از تکنیک دلفی با ۱۸ خبره شاخص ها در چهار بعد کالبدی، زیرساختی، مدیریتی، نهادی، اجتماعی و اقتصادی شناسایی و پالایش شد. در مرحله کمی با به کارگیری روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) وزن نهایی هر شاخص تعیین و یک مدل ترکیب خطی وزنی تشکیل گردید. این مدل با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در منطقه ۷ شیراز به عنوان مطالعه موردی اجرا و نقشه پهنه بندی تاب آوری تولید شد. یافته ها نشان داد معیار کالبدی زیرساختی با وزن ۰/۴۱۲ بیشترین اهمیت را دارد و شاخص های «زمان دسترسی امداد»، «سیستم اطفای خودکار» و «افزونگی منابع آب» بالاترین وزن را کسب کردند. تحلیل فضایی تمرکز پهنه های با تاب آوری بسیار پایین را در هسته های مرکزی و تجاری متراکم منطقه آشکار ساخت. نتیجه گیری کلی حاکی از آن است که چارچوب پیشنهادی ابزاری معتبر و عملی گرا برای تشخیص نقاط آسیب پذیر و اولویت بندی اقدامات تقویتی مبتنی بر اصول پدافند غیر عامل در سطح ناحیه شهری فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، شهری ، پدافند غیر عامل ، حریق ساختمان های بلند ، ارزیابی چند معیاره ، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)