تبیین و تحلیل پیامدهای راهبردی هم افزایی نظارتی دیوان محاسبات و حسابرسی داخلی (مطالعه موردی: شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب)

در پارادایم نوین حکمرانی سازمانی، نظارت مالی از یک فرآیند خطی به اکوسیستمی پویا تبدیل شده است که در آن شفافیت و اعتماد، ارکان اصلی کارایی هستند. این پژوهش با هدف واکاوی عمیق «پیامدهای راهبردی هم افزایی نظارتی» میان دو بازوی کلیدی نظارتی، یعنی «دیوان محاسبات کشور» و «حسابرسی داخلی شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب» انجام شده است. تمرکز اصلی این مطالعه بر شناسایی خروجی های استراتژیکی است که از تعامل سازنده این دو نهاد پدیدار می شود و تاثیر آن ها بر شفافیت، کارایی و اعتماد عمومی را تبیین می کند.این پژوهش کیفی، با رویکرد اکتشافی و استراتژی نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) استراوس و کوربین طراحی و اجرا گردید. جامعه آماری شامل خبرگان برجسته ای از دیوان محاسبات، مدیران ارشد شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب و اساتید دانشگاهی در حوزه حسابرسی و مدیریت بود. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با رویکرد گلوله برفی گردآوری شده و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار ۲۰۲۰MAXQDA در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و روایی یافته ها از طریق بازبینی توسط خبرگان تایید گردید.نتایج تحلیل ها نشان داد که پیاده سازی راهبردهای هم افزایی نظارتی، منجر به شکل گیری یک «اکوسیستم نظارتی هوشمند و یکپارچه» می شود. از دل این اکوسیستم، هفت پیامد راهبردی کلیدی برمی خیزد:۱) افزایش شفافیت مالی و نظارتی به عنوان زیرساخت اصلی اعتماد و کاهش ریسک؛۲) افزایش اثربخشی نظارت مالی از طریق گذار از نظارت های موازی و سربار به نظارت های پیشگیرانه و هدفمند؛۳) تقویت فرهنگ مسئولیت پذیری در سازمان و نهادینه سازی آن به عنوان یک ارزش بنیادین؛۴) ایجاد هماهنگی و هم افزایی نهادی برای حذف تداخلات و یکسان سازی استانداردها؛۵) افزایش مسئولیت پذیری و پاسخگویی نظارتی به عنوان تعهدی اخلاقی و حرفه ای؛۶) ایجاد بستر مناسب برای ارتقای شفافیت در فعالیت های مالی؛ و۷) تقویت اعتماد عمومی به نهادهای نظارتی و مالی. یافته ها حاکی از آن است که هم افزایی نظارتی، فراتر از یک مکانیسم کنترلی، ابزاری استراتژیک برای «حکمرانی خوب مالی» است. تعامل استراتژیک دیوان محاسبات و حسابرسی داخلی، نه تنها کارایی عملیاتی را متحول می سازد، بلکه با بازیابی اعتماد عمومی و حذف ناکارآمدی ها، ضامن سلامت و پایداری مدیریت منابع عظیم ملی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

هم افزایی نظارتی ، دیوان محاسبات ، حسابرسی داخلی ، پیامدهای راهبردی ، شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب ، نظریه داده بنیاد