مداخلات استعماری انگلیس در ساختار و عملکرد ادارات پست ایران مطالعه موردی اداره پست آبادان و اهواز

با آغاز جنگ جهانی اول، دولت بریتانیا به دستور فرماندهی نظامی خود اقدام به تاسیس و راه اندازی نه دفتر پستی در آبادان، اهواز و دیگر نقاط جنوب ایران کرد. تداوم فعالیت این دفاتر پس از پایان جنگ نه تنها ناقض حاکمیت و استقلال ایران بود، بلکه دولت را از عواید قابل توجه پستی نیز محروم می ساخت. ازاین رو، دولت ایران از یک سو به عنوان دولتی مستقل که در پی مشارکت در کنگره جهانی پست بود و از سوی دیگر به منظور بهره برداری از درآمدهای پستی، مکاتبات رسمی با سفارت بریتانیا در تهران را آغاز کرد و خواستار انحلال دفاتر نه گانه و واگذاری آن ها به دولت ایران شد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحقیق اسنادی تحلیلی و بر پایه اسناد آرشیوی وزارت امور خارجه، در پی پاسخ به این پرسش است که دولت ایران در شرایط نابسامان سیاسی، اقتصادی و اداری ناشی از جنگ جهانی اول چگونه با دفاتر پست هند و انگلیس مواجه شد و برای پایان دادن به مداخلات و سلطه استعماری انگلستان، با اتکا به قانون انحصار پست چه اقداماتی انجام داد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مسئولان پستی و دولتمردان ایرانی، با وجود ضعف ساختار اداری و فشارهای خارجی، به ماهیت مداخله جویانه و سلطه طلبانه عملکرد دفاتر پستی بریتانیا آگاه بودند و از طریق پیگیری های اداری، حقوقی و دیپلماتیک در جهت حفظ منافع ملی و احقاق حقوق سیاسی و اقتصادی تضییع شده ایران تلاش کردند.

کلیدواژه ها:

جنگ جهانی اول ، مداخلات استعماری ، اداره پست آبادان ، اداره پست اهواز ، خلیج فارس