دولت نادرشاه در مواجهه با دشواره مشروعیت

مشروعیت دولت ها مسئله ای از گذشته تا به امروز برای حکمرانان در ایران است. مشروعیت برای همه دولت ها امری نسبی است و هیچ دولتی مشروعیت تام و مطلق نداشته و نخواهد داشت. بسیاری از دولت ها در ایران نیز با مسئله مشروعیت دست به گریبان شده و حتی در این امر دچار بحران نیز شده اند. دولت نادرشاه باوجود قدرت نظامی قاهره آن و پیروزی بر دشمنان اشغالگر از بدو تاسیس سلسله افشاری با مسئله مشروعیت مواجه شد و در طی زمان این مسئله تبدیل به بحران مشروعیت شد. این مقاله با استفاده از روش تاریخی به دنبال پاسخ به این پرسش است که علل و زمینه های بحران مشروعیت دولت نادری چه بود و واکنش نادر در مقابل این بحران چه بوده است؟ یافته های پژوهش بر آن است دو گونه علل و زمینه های خاستگاهی و کارکردی باعث ایجاد مشکل و سپس بحران در مشروعیت دولت نادری شدند. از منظر خاستگاهی وجود مشروعیت ریشه دار رقیب و فقدان مشروعیت تباری از چالش هایی بودند که همواره نادر با آنها دست به گریبان بود. طبق یافته پژوهش حاضر، مشروعیت کارکردی عوامل به مراتب مهم تری بودند که زمینه فرسایش مشروعیت و بحرانی ساختن آن را موجب شدند. عملکرد مبتنی بر جباریت، ناکارآمدی و کژکارکردی دولت، بحران در هویت و مشارکت، تلاش برای دگرگون سازی مبانی مشروعیت مذهبی و گسست رابطه دانش-قدرت در مشروعیت سازی از علل اصلی پیدایش بحران در مشروعیت دولت نادری بود.

کلیدواژه ها:

نادرشاه ، مشروعیت ، بحران ، صفویه ، ایران