نقش وزرای شیعه در دوران آل بویه: بررسی سازوکارهای تمدن ساز در قرن چهارم هجری

شکوفایی تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری تا حد زیادی بدین سبب بود که نخبگان سیاسی و فکری آن زمان در ساختارهای حکومتی و اجتماعی حضور داشتند و دولت آل بویه، به عنوان یکی از حکومت های شیعی، بستر مهمی را برای نقش آفرینی نخبگان در فرایند تمدن سازی فراهم آورد. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد نهادگرایی تاریخی و نظریه نخبگان، به بررسی نقش وزارت در دوره آل بویه به عنوان نهاد نخبگان شیعی در فرایند تمدن سازی اسلامی در قرن چهارم هجری می پردازد. دو محور اصلی پژوهش عبارت اند از: تبیین جایگاه و اهمیت وزیران آل بویه به عنوان نخبگان شیعی در ساختار قدرت سیاسی و همچنین تحلیل تاثیر کنش های سیاسی و مدیریتی این وزرا بر توسعه نهادهای تمدنی. نوآوری تحقیق در تحلیل پیوند مستقیم میان کنش سیاسی نخبگان و شکل گیری نهادهای تمدنی در بستر تاریخی آل بویه نهفته است. روش تحقیق بر مطالعه تاریخی و توصیف و تحلیل داده های استخراج شده از منابع اسلامی و پژوهش های معاصر استوار است. یافته ها نشان می دهد که نخبگان، به ویژه در نهاد وزارت، نقش موثری در سیاست گذاری، عمران، حمایت از علوم و هدایت فرهنگی ایفا کردند. این مشارکت فعال، از حیث شناختی، ارزشی و نهادسازی مدنی، سهم تعیین کننده ای در تقویت بنیان های تمدن اسلامی داشت. یافته های تحقیق بیانگر آن است که نهاد وزارت در دوران آل بویه به بستر اصلی تعامل نخبگان شیعه با قدرت سیاسی تبدیل شد و به عنوان واسطه ای مهم میان دولت و نخبگان، نقشی اساسی در نهادسازی و گسترش فرهنگ شیعی ایفا کرد.

کلیدواژه ها:

آل بویه ، وزارت ، تمدن ، نخبگان ، شیعه ، دانش ، عمران