ارزیابی پایداری منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضه آبریز زایندهرود

در این پژوهش، وضعیت پایداری منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضه آبریز زاینده رود با استفاده از شاخص چندمتغیره منابع آب (MWRI) ارزیابی شده است. این شاخص از ترکیب سه پارامتر کلیدی شامل میانگین بارندگی، حجم آب سطحی در دسترس و حجم آب زیرزمینی قابل بهره برداری، با بهره گیری از روش وزن دهی آنتروپی به دست آمده است. به منظور تحلیل دقیق تر پایداری، سه مولفه عملکردی شامل قابلیت اعتماد، برگشت پذیری و آسیب پذیری سیستم برای هر زیرحوضه محاسبه و شاخص اولیه پایداری استخراج شد. نوآوری پژوهش حاضر افزودن عامل روند زمانی شاخص منابع آب، با استفاده از آزمون من-کندال، به مدل پایه پایداری است، که منجر به تعریف یک شاخص پایداری اصلاح شده گردید. در این مطالعه با استفاده از داده های ۲۰ ساله بارش، حجم جریان سطحی و تغییرات سطح ایستابی، شاخص ترکیبی پایداری منابع آب توسعه داده شد. پنج زیرحوضه شامل بوئین میاندشت (بالادست سد) و چهار زیرحوضه پایین دست شامل لنجانات، نجف آباد، اصفهان برخوار و کوهپایه سگزی در این بررسی لحاظ شده اند. نتایج نشان داد که تنها زیرحوضه بوئین میاندشت با شاخص پایداری اصلاح شده ۰.۳۱ در وضعیت قابل قبول قرار دارد، در حالی که سایر زیرحوضه ها دارای مقادیر بسیار پایین (کمتر از ۰.۰۰۱) و در وضعیت ناپایدار هستند. این یافته ها با مشاهدات میدانی و کاهش محسوس منابع آبی در پایین دست سد زاینده رود انطباق دارند و بیانگر لزوم بازنگری در مدیریت منابع آب منطقه هستند. کاربرد شاخص MWRI در این تحقیق چارچوبی موثر برای ارزیابی یکپارچه پایداری منابع آبی در سطح حوضه فراهم می نماید.

کلیدواژه ها:

پایداری ، منابع آب ، آب سطحی و آب زیرزمینی ، حوضه آبریز زاینده رود